متن و منتقد

درياي علم

علم مانند دریایی است كه گستره آن، معرف سطح دانش و اطلاعات است.

درحالی‌که در عمق ناپيداي علم، هيچ چشم‌انداز زيبا، باشكوه و گسترده‌ای از آبي بيكران وجود ندارد تا در پهنه آن موج‌سواری كنيم و يا با کشتی‌های مجلل، باافتخار از آن عبور كنيم، در گستره آن (اطلاعات و دانش­شناسي)، تنوع براي تأمل و شناخت در سطح، بسيار زياد است.

در عمق درياي علم، مفاهيم در شكاف پوسته سفت‌وسخت باورهاي جزمي، با بارش باران انديشيدن و فلسفيدن به‌تدریج شكل می‌گیرد تا به گوهري ناياب تبديل می‌شود. راه كشف و رسيدن به عمق مفاهيم، مجاهدت در بطن فلسفيدن است. بنابراين به نظر می‌رسد تأمل و شناخت در گستره بيكران آبي درياي اطلاعات و دانش، ما را به باطن گوهر ناياب و گران‌بهای عمق درياي علم، نزديك نخواهد كرد.

(حمید ژیان پور) 

آیا خشونت و مطالعه باهم رابطه دارند!؟ 

موسسه مطالعاتی اقتصاد و صلح، تازه‌ترین گزارش خود را با عنوان "شاخص جهانی صلح" منتشر کرد.

آیا خشونت و مطالعه باهم رابطه دارند!؟

 نقد و تحلیل

مطالعه، نتيجه و معرف آخرين حلقه از فرآيند چرخه توسعه دمكراسي در جوامع است. دمكراسي، خود رشد را موجب می‌شود و رشد، زمینه‌ی توسعه دمكراسي را به وجود می‌آورد. هسته اصلي دمكراسي، ذهنيت رشد يابنده متكثري است كه فراتر از مرز باورهاي ایدئالیستی بر تجربيات مشترك انساني متكي است. از اين منظر، دمكراسي بر بستر زمينه و زمان تاريخي شكل نمی‌گیرد و در عينيت، وابسته به نتايج جبر حركت تاريخي نيست [...]

ماهيت پرسش

ماهيت پرسش بايد داراي تسلسل در تبيین باشد. به‌گونه‌ای كه هر پرسش مرتبط با گستره ذات مفاهيم تشکیل‌دهنده ماهيت پرسش، باشد و منجر به ايجاد هم‌افزایی نه در عرض که در طول و عمق مفهوم بشود.

پرسش:

آیا مفروضه‌های روش ­شناسانه علم اطلاعات و دانش ­شناسی، در تولید، نشر و اشاعه دانش، مبتنی بر تبیین اصالت ماهیت مفاهیم دمکراسی است؟

ازاین‌رو پرسش بعدي اين خواهد بود:

رابطه دمكراسي و توليد دانش چگونه تبيین می‌شود؟

آيا نشر و اشاعه دانش مبتني بر علم اطلاعات و دانش ­شناسي در توليد دانش نقش دارد؟

 (حمید ژیان پور) 

مفهوم علم اطلاعات و دانش­شناسي

میان مفهوم علم اطلاعات به‌مثابه دانش ­شناسی (شناخت دانش) و علم اطلاعات در معنی اطلاق علی ­العموم علم به فلسفه اشتراک لفظی وجود دارد و در ماهیت مفهوم تا آن اندازه اشتراک معنایی وجود ندارد که گستره عملکرد علم اطلاعات و دانش­ شناسی را تا آن‌سوی درک ماهیت مفهوم به ماهو مفهوم در تبیین هرمنوتیک از هستی­ شناسی و معرفت­ شناسی توسعه داد. به نظر می‌رسد آنچه از گستره مفهوم علم اطلاعات به‌مثابه دانش ­شناسی فرا روی ما قرار دارد، امکان فهم پوزیتیویستی ماهیت مفهوم دانش است که با استفاده از قابلیت‌های ذاتی خود، زمینه استفاده از روش‌های مواجهه بادانش را از طریق فناوری اطلاعات و کاربرد آن در روش‌های پژوهش فراهم می‌آورد [...]

نقد و تحلیل کتاب روباه نیمه‌شب

(بتسی بایارس)

خلاصه کتاب: محیط روستا برای پسر نوجوان که تمایل به رفتن به آنجا را ندارد نوعی تهدید تلقی می‌شود. تجربیات ناخوشایند "تام" از حضور در روستا مسئله اصلی او است. والدین و اطرافیان، شرایط را برای حضور خودانگیخته "تام" فراهم می‌کنند؛ بنابراین چگونگی تعامل والدین با پسر نوجوان در انتخاب آزادانه و بدون اجبار او در روستا، مسئله اصلی والدین است [...]

نقد و تحلیل

کتاب "روباه نیمه‌شب" برای گروه سنی 9 تا 15 سال نوشته‌شده است. نویسنده کتاب، خانم بتسی بایارس (1928)، نویسنده آمریکایی داستان‌های کودک است که زندگی پررنجی را در دوره رکود اقتصادی آمریکا سپری کرده است. او که دل‌بسته تعلیم و تعلم کودکان بود، مادر سه فرزند است که محیط امن و آرام خانواده، حاصل نگرش او در ایجاد فضای رشد عاطفی و عقلانی فرزندان است [...]

بیان پیچیده معرف سادگی است

(مسعود مشهدی)

اثر انگشت آدم‌ها باهم متفاوت است...! نوع رفتار آدم‌ها هم...! نوع بیان آدم‌ها هم...!

همین تفاوت‌ها هست که آدم‌ها را جذاب یا منفور می‌کند...!

روزهای اول که آقای ژیان پور شروع به نقد و بحث در مورد مطالب گروه نمودند، اولین نفر بنده بودم که خدمتشان عرض کردم من کلام شمارا نمی‌فهمم و یادم نمی‌رود که عوامانه عرض کردم نگاه من به مطالب شما عین نگاه خری است که به نعل‌بند خود نگاه می‌کند [...]

نقد و تحلیل

آب‌های زيرزميني و آب چشمه ازآن‌رو زُلال، پاك و شفاف است كه از عمق مسير لایه‌های سنگ، شن و ماسه عبور كرده و املاح و ناخالصی‌های آن تصفیه‌شده است.

بيان ساده از عمق چندين لايه عبور كرده و به‌وسیله سطوح مختلف پيچيدگي، املاح و ناخالصی‌های آن زدوده و تصفیه‌شده است [...]

فهم منطق

منطق تا آن اندازه مهربان نیست که برای همه قابل‌فهم باشد مگر آن‌که دشواری‌های مواجهه با آن را بپذیریم. این‌که منطق برای همگان قابل‌فهم باشد این معنی را می‌دهد که تا آن اندازه تغییر کند که همگان بفهمند درحالی‌که عکس آن صادق است. ما باید تا آن اندازه تغییر کنیم که منطق را بفهمیم؛ زیرا بدیهی است که منطق ما را از خطا بازمی‌دارد. پس تا آن اندازه مهربان نیست که برای همگان قابل‌فهم باشد مگر آن‌که دشواری‌های مواجهه با آن را بپذیریم و نارواتر آن است که منطق را به خودمان منتسب کنیم.

(حمید ژیان پور) 

مغالطه

در کاربرد اصطلاح مغالطه، وقتی کسی را مورد خطاب قرار می‌دهیم و این اصطلاح را بکار می‌بریم، شخصیت فرد را هدف تهاجم لفظی قرار داده‌ایم. در این صورت ما به‌جای تحلیل محتوا، به تکذیب شخصیت فرد پرداخته‌ایم. در این‌گونه موارد استفاده از اصطلاح مغالطه نوعی سوءگیری ذهنی است که به نظر می‌رسد در قالب تحقیر فروخورده، فرافکنی می‌شود [...]

مهم حركت است نه نتيجه

مهم درگيري ذهني و فرايندي است كه ذهن درگير متن و محتوا می‌شود. حال نتيجه درگيري ذهني و تفكر هرچه كه باشد خوب است زيرا نتيجه ثابت نمی‌ماند مهم حركتي است كه به‌سوی تأمل، تفكر و درگيري ذهني آغاز شده است. بنابراين مهم حركت است نه نتيجه.

 (حمید ژیان پور)

نیاز زن و مرد

این‌که يك زن به مردش افتخار كند و دستانش را دور گردن او بيندازد. همه دنيا و افتخاراتش را به مرد هديه داده است. زن‌ها به دسته‌گل و مردها به حلقه‌گل (كه در گردنشان آويخته شود) نيازمند هستند...

(حمید ژیان پور)

پيچيدگي مفاهيم فلسفي

با آهنگ مفاهيم فلسفي می‌توان به وجد آمد. فلسفه اما ما را نمی‌پیچاند، بلكه پیچیدگی‌های وجودمان را كه می‌تواند منبع وجد و شور و شوق باشد، به ما می‌نمایاند.

 (حمید ژیان پور)

فیلسوف و نابغه

(آقای پور انتظاری)

بروس لی علاوه بر استادی کنگ­فو، استاد فلسفه در دانشگاه هم بود وی می‌گفت: کار فیلسوف آن است که مفاهیم ساده را آن‌قدر بپیچاند که خودش هم نفهمد. کار نابغه آن است که پیچ‌های آن فیلسوف را باز کند تا همه متوجه شوند موضوع چیست. 

 نقد و تحلیل

اجازه بدهید تا تعریف و دیدگاه آقای "لی" از فلسفه را تحلیل و پیرامون آن کمی تأمل کنیم. نخست این فرض را می‌پذیریم که آقای "لی" بر روی مفهوم فلسفه مبتنی بر دانش و مبانی نظری آن اظهارنظر کرده‌اند؛ بنابراین دیدگاه ایشان را مورد تأمل و بررسی قرار می‌دهیم. آقای "لی" معتقد است [...]

قل انظر فی قال، لا انظر من قال

در علم، قال من، قال ملاك است نه قال في حال...

قال من، قال مبتني بر مباني نظري علم است.

قال من، حال مبتني بر حال شخص است.

اولي از متون استخراج و دومي من‌درآوردی است...

 (حمید ژیان پور)

بلوغ انسان قبل یا بعد از عاشقی

گفتگو

حمید ژیان پور: انسان وقتی عاشق می‌شود، بالغ می‌شود...

سادات هاشمی: عشق واقعی، نشانه بلوغ است و آمادگی برای پذیرش دیگری و مهم‌تر آمادگی بخشیدن عشق وجودی خود به دیگری و از خود گذشتن برای دیگری و شریک شدن در همه‌چیز با او.

حمید ژیان پور: برخی معتقد هستند: انسان وقتی بالغ می‌شود، عاشق می‌شود [...]

استحاله فرهنگی

داشتن اجداد و پیشینیان و مشاهیر، اسمش فرهنگ نيست. بهش میگن تاریخ غنی!

فرهنگ، طرز رفتار و برخورد مردم جامعه با همديگر است.

گفتگو

استاد ژیان پور: به نظر می‌رسد در متن، مغالطه وجود دارد.

سمیه یوسفی: ضمن این‌که معنای فرهنگ را هم عملاً محدود کرده است؛ یعنی فقط به یک‌چیز تنزل داده و مشخص است که نویسنده‌ی متن، معنای فرهنگ را نمی‌دانسته که در جمله اول می‌گوید فلان چیزها نیست و از آن جمله نتیجه می‌گیرد که فلان چیز هست [...]

شعر، سرودن نیست، فروخوردن است

 (نازنین یارمند)

یک شعر مگر چقدر توان دارد!

جز این نیست

اندوه را

از یکجای دلت بردارد

و جای دیگر بنشاند... 

 نقد و تحلیل

از کنار برخی از آدم‌ها که عبور می‌کنید، بوی خوش عطر و ادوکلنشان تو را سرمست فضای لطیف خود، می‌کند. شعر نیز این‌گونه است. اندوه را از جایی در عمق وجود برمی‌دارد و به‌جایی دیگر می‌برد. در این میان شعر سیال است و لحظاتی را، درحرکت سیال آسمان اندیشه شاعر به‌سوی عمق اندوه جان او سیر می‌کند [...]

خطا و خطاکار

يك مرد ممكن است خطا كند اما حاضر نيست آن را تكرار كند...

اما يك خطاكار كسي است كه خطايش را تكرار می‌کند و اين مردانه نيست...

انسان با خطا رشد می‌کند و با خطاكاري از رشد بازمی‌ماند. خطا، آنتي­ تز باور است. هر چيزي ضد خود را در خود رشد می‌دهد. باورهای جزمي، انسان را به خطاكاري سوق می‌دهد، ازاین‌رو خطا، باور را می‌شکند.

اين شعر را شنیده‌اید؟

"در دل دوست به هر حيله رهي بايد كرد

طاعت از دست نيايد گنهي بايد كرد"

گناه همان خطا است. انسان كه خطا می‌کند، انسان رو به رشد است. انسان خطاكار (كسي كه كارش، تكرار گناه است) از رشد بازمی‌ماند. شيطان كارش اين است كه انسان را به تكرار خطا وادار كند.

شيطان چگونه اين كار را می‌کند؟ به‌وسیله لذت در تكرار گناه يا خطا.

(حمید ژیان پور)

نقد سخیف

اصطلاح نقد سخيف، مغالطه است. اگر می‌گویید نقد، يعني تعريف مفهومي و عملياتي نقد را پذیرفته‌اید در اين صورت كلمه سخيف، نقد را از تعريف مفهومي آن می‌اندازد. بنابراين به نظر می‌رسد به‌جای كلمه "نقد" بايد از كلمه مناسب كلمه "سخيف" استفاده كنيد تا بيان شما از مغالطه خارج شود. يك كلمه مناسب كلمه "سخيف" بيابيد كه با "سخيف" قرابت مفهومي داشته باشد.

(حمید ژیان پور)

تذکر

به‌عنوان جوينده علم به خاطر داشته باشيم، تذكر آدابي دارد كه در صورت رعايت آن، شأن گوينده (تذکردهنده) را بالا خواهد برد.

(حمید ژیان پور)

تفكيك عشق

من می‌اندیشم: پوچي، مفهومي است كه در انتهاي عشق به دست می‌آید...

اصطلاح عشق‌های شهوانی معني ندارد.

در تعريف ماهيت آب، يعني H2o چند نوع آب قابل‌تعریف و شناسايي است؟

تفكيك عشق به عشق جسماني و روحاني به نظر من مانند تفكيك آب به آب جسماني H2o و آب روحاني يعني آب خضر يا آب حيات است و اين به نظر من مغالطه لفظي است و بی‌معنی است. زيرا تفكيك جسمانيت از روحانيت، تعريف جسم و روح را از انتفاع می‌اندازد.

(حمید ژیان پور)

چه معادله‌ی نابرابری

(ثریا تاج نیا)

چه معادله‌ی نابرابری...

این‌همه هستی...

و...

بی‌اندازه...

ندارمت...!

نقد و تحلیل

شعر مفهوم عميق زندگي است. جاذبه بودن و ماندن در هستي و وجود شكل می‌گیرد. جاذبه بودن كشش به‌سوی ماندن است و بودن و ماندن به‌خودی‌خود مفهوم زندگي را تداعي نمی‌کند. در اين صورت نقطه مقابل بود و ماندن، تصور نبودن است. همان‌طور كه جاذبه بودن مربوط به زمين و نقطه پايين است، تصور نبودن مربوط به آسمان بالاي سر انديشه انسان است [...]

بیان فلسفی شعر

(افشین یداللهی)

به من

در عمق نگاهت

که ناکجای جهان است...

وطن بده.

نقد و تحلیل

در بيان شاعر نگاه فلسفي وجود دارد كه قابل تبيین است. اين شعر نمونه‌ای از بيان فلسفي است.

فلسفه زاده رنجي است كه انسان آن را براي رسيدن به شكوه و عظمت انساني كشف كرده است و شعر اين رنج را لطیف‌تر و ظریف‌تر به ما می‌نمایاند [...]

بوی زلف

(هوشنگ ابتهاج)

این بوی زلف کیست

که جان می‌دهد به من...؟

نقد و تحلیل

زلف روي سر می‌روید و به زيبايی فرد وجاهت می‌دهد. بنابراين به نظر می‌رسد در اينجا زلف نماد انديشه است كه در سر می‌روید و به شخصيت فرد وجاهت می‌بخشد.

بوي زلف، بوي انديشه است كه به‌تازگی و طراوت می‌روید و انسان را به بوي طراوتش جان تازه می‌بخشد.

(حمید ژیان پور)

احساس تنهایی، معرف تنهایی نیست

گوستاو یانوش (گفتگو با کافکا)

اگر غمگین در مقابلِ تو بایستم

و از غمم برایت بگویم، تو چه می‌فهمی؟

همچنان وقتی‌که برای تو از جهنم می‌گویند، آیا تو گرما و دردناک بودنِ آن را درک خواهی کرد [...]

گفتگو

استاد ژیان پور: با خود می‌اندیشم که اگر من می‌توانم مفهوم این سخن کافکا را درک کنم، در این صورت توانسته‌ام به فهم موضوع غم از دیدگاه کافکا نزدیک بشوم. پس چگونه است که کافکا درک و فهم غم را ناممکن می‌داند؟ به نظر من کافکا درک ماهیت غم را آن‌گونه که هر فردی آن را نزد خود شکل می‌دهد ناممکن می‌داند او تلویحاً بیان می‌کند که درک ماهیت و چیستی مفهوم غم وابسته به موضوع و ماهیت غم و اندوه نیست بلکه وابسته به آن چیزی است که هستی غم و اندوه را آن‌گونه که فرد درک می‌کند، به وجود می‌آورد [...]

دور باطل

وقتی برمدار باورهای خود دور می‌زنیم، اصلاحات را از هرکجا که آغاز کنیم باز به همان نقطه شروع دور باطل، بازخواهیم گشت. در این صورت ما، دور باطل را امیدوارانه می‌پیماییم درحالی‌که امید، توان ما را برای ایستادن، توقف و بازبینی از میان می‌برد و یا کم خواهد کرد.

(حمید ژیان پور) 

در سادگي نوعي پيچيدگي وجود دارد

آقای نجفی: آدم‌های ساده را دوست دارم. کسانی ‌که بدی‌ها را باور ندارند و به همه لبخند می‌زنند.

می‌توان ساعت‌ها، آن‌ها را مانند تابلوی زیبایی تماشا کرد، آن‌ها بوی ناب آدمیت می‌دهند.

استاد ژیان پور: كسي كه درك كرده است بدی‌ها را باور نكند و به همه لبخند بزند، انسان ساده‌ای نيست. اين انسان براي رسيدن به‌سادگی قابل‌فهم، از پیچیدگی‌های زيادي عبور كرده است [...]

رنج

رنج انسان رنجور امروز، درک چگونگی مفهوم ایمان (به معنی یقین) است. انسان امروز، در کنکاش درک منبسط از مفهوم ایمان، سیال و شناور است. ازاین‌رو ما نیاز داریم تا مغلوب ایمان نشویم بلکه مبهوت آن باشیم.

(حمید ژیان پور)

زنان عاشق آفریده شده‌اند یا معشوق؟

حمید ژیان پور: به این می‌اندیشیدم: زنان عاشق آفریده شده‌اند یا معشوق؟

سادات هاشمی: زنان معشوقانی عاشق‌اند که وجودشان را با عشق سرشته‌اند و چون عشق را از آنان گرفتی، دیگر کسی بنام زن وجود نخواهد داشت.

حمید ژیان پور: یعنی عاشق معشوق بودن هستند؟

سادات هاشمی: هم عاشق و هم معشوق، عاشق معشوق‌اند و معشوق عاشق [...]

گل نیلوفر مرداب

 استاد ژیان پور: بزرگ شدن، بالیدن گل نیلوفری است که در تاریکی مرداب به‌آرامی اما باشکوه و زیبا می‌روید...

سادات هاشمی: نیلوفر مرداب خیلی قشنگ است، اما چرا برخلاف گل‌های دیگر، کسی رغبت به چیدن این گل ندارد؟ به خاطر زیبایی و شکوه بیش‌ازحدش یا به خاطر مکان روییدن این گل؟

استاد ژیان پور: باهم بیندیشیم و اظهارنظر کنیم [...]

زبان معلم، زبان ساده نيست، زبان علم است

آمنه ابراهیمی: اگر ما به‌عنوان معلم و یا نویسنده و هر کس دیگر که در قلمرو مطالعه و تحلیل قدم می‌زنیم زبان گفتاری و نوشتارمان را ساده و روان کنیم کار واقعاً سخت و مهمی انجام داده‌ایم. این‌گونه تأثیر گفتار و نوشتارمان بیشتر است. در غیر این صورت کسی جز تعدادی اندک از مخاطبان منظور ما را نخواهد فهمید. بنده که شاگرد کوچکی در عرصه تاریخ و فرهنگ هستم یکی از آرزوهایم چنین رویکردی است که هنوز بدان دست نیافته‌ام.

استاد ژیان پور: هميشه در سادگي مقدار زيادي سوءتفاهم وجود دارد، كه مانع درك عمیق‌تر است. ازاین‌رو فلسفه ساده نيست[...]

انسان‌ها را به انسان بودنشان بخواهید

(مجله ژوان)

شما چقدر از پوشش و ظاهر انسان‌ها قضاوت می‌کنید؟ و حتی شاید آن‌ها را پس می‌زنید؟

انسان‌ها را به شعور و شخصیت و اصالت آن‌ها بشناسید نه به لباس ظاهری. انسان‌ها را به انسان بودنشان بخواهید[...]

  نقد و تحلیل

استاد ژیان پور: من در تحلیل و نقد متون به ایرادگیری نمی‌اندیشم و آن را هدف خود نمی‌دانم. اساساً ماهیت تحلیل، مبتنی برسازه مفهومی گزاره متن است و درصورتی‌که در تحليل و نقد مبتني بر شواهد مستدل و منطقي روایی روابط درون ‌متن، باشد، آنچه ارائه خواهد شد، خارج از مفاهیم وابسته به درون ‌متن نخواهد بود[...]

زادروز محمود دولت‌آبادی

(مریم عبدالله پور)

با گل ممد کلیدر، او را شناختم.

کتابی حماسی_تراژیک و پر از نماد و دلالت‌های کنایی با آمیزش رئالیسم و رمانتیسم که موجب دیده شدن عناصر حیات در سیر داستان است و شاید به‌مانند جنگ و صلح تولستوی در ادبیات روس برای ادبیات ایران گران‌سنگ باشد[...]

نقد و تحلیل

ترکیب حماسه و تراژیک و یا رئال و رمانتیسم، منجر به ایجاد و درک دلالت‌های زبان نماد و اسطوره و کنایه در داستان نمی‌شود. به نظر می‌رسد بازشناسایی عناصر حیات داستان در مؤلفه‌های زبان‌شناختی اثر قابل‌شناسایی است. ضمن این‌که اگر ترکیبی از رئالیسم و حماسه و رمانتیسم در داستان کلیدر در نظر بگیریم در این صورت تألیفی از انگاره و پندار را در ماهیت زبان داستان وارد کرده‌ایم[...]

تحمل

در تحمل مقدار زیادی لذت وجود دارد که امکان برخورداری از آن بلافاصله و در زمان حال، وجود ندارد.

آنچه که وجود ندارد ارزش ناپیدای آن به مراتب بیشتر از وجود آنی آنست.

(حمید ژیان پور)

فروغ فرخزاد و جنسیت زنانه

(فریدون فرخزاد)

فروغ خیلی زیاد گریه می‌کرد، من نمی‌فهمیدم چرا!

بعدها که بزرگ‌تر شدم و شعر گفتم و خودم با مردم زمانه طرف شدم و شنیدم که چطور راجع به من قضاوت می‌شود، گریه کردم و فهمیدم که چرا فروغ آن زمان گریه می‌کرد!

 گفتگو

مژگان بیانی: گریستن در زنان نشانه‌ای از کارکرد هورمونال صحیح است. اکسی توسین همان جادوی رقت قلبی در جنسیت زنانه است که در تسهیل زایمان و شیردهی وابستگی عاطفی بین مادر و ‌شیرخوار در زنان وجود دارد. زنان به‌واسطه عملکرد غالب نیمکره راست مغز که به آن‌ها تفکر پازلی می‌دهد و درک عمیق فضای بصری، به‌سادگی گمشده‌های یک فضای بصری را درک می‌کنند و برای فهماندن آن به جنس مخالف از تحریک احساسی استفاده می‌کنند و مهم‌ترین تحریک از طریق همدلی عاطفی با تأثر همراه گریستن است [...]

ستاره قصیده‌ای است كه من می‌سرایم...

ستاره قصیده‌ای است كه من می‌سرایم...

ستاره بغض فروخورده روشني شب است كه چشمانش را به روي شكوه عظمت تاريكي باز و بسته می‌کند.

یک‌بار دم، یک‌بار بازدم

و ستاره قصیده‌ای است كه زندگي (دم و بازدم) او را می‌سرایم [...] 

تفکر فروغ فرخزاد

(مژگان بیانی)

فروغ فرخزاد و ‌شاعران نوگرای دهه‌ی چهل فارسی به‌شدت تحت تأثیر تفکر ماهیت وجود بودند و چگونگی زیستن و تبارشناسی احساس خود را در شعر نمایان می‌کردند ولی شعر امروز بر چرایی‌ها اندیشه می‌کند.

فروغ نه بنیه تفکر فلسفی را داشت و نه هیچ شاعر نوگرای ایرانی. فروغ فرخزاد بیشتر عصیانگر بر سنت‌هایی بود که راه احساس او را گرفته و به عبارتی خفه کرده بود. [...]

 نقد و تحلیل

ماهیت وجود را متوجه نمی‌شوم. احتمال می‌دهم منظور شما اصالت وجود است.

بااین‌حال؛ من می‌اندیشم که تفکر فروغ برخاسته و متأثر از فضای غالب تفکرات فلسفی زمان او نبود، بلکه او پیش از آن‌که متأثر از تفکر غالب زمان خود باشد، در کشاکش میان تنگنای جبر مقتضیات اجتماعی و سیاسی زمان و باورهای اصیل خود درباره ماهیت و چیستی انسان، زن وزندگی، شیفته‌وار سرگردان بود و به‌درستی درک کرده بود که این سرگشتگی جنس شعر او را می‌سازد [...]

تا بودی با تمام توان دوستت داشتم

(محسن سرخوش)

آگهی ترحیم روی زمین افتاده بود. راستش هنوز هم مثل وقتی تازه خواندن و نوشتن یاد گرفته‌ بودم، دوست دارم این‌جور چیزها را از زمین بردارم و بخوانم. برش داشتم. مربوط می‌شد به آگهی فوت فردی میان‌سال. همه‌چیزش درست شبیه هزاران آگهی ترحیمی بود که قبلاً دیده بودم؛ اما جمله‌ی کوتاهی از قول همسرِ متوفّی زیر عکس چاپ شده بود که نگاهم را گرفت، طوری که وسط خیابان ایستادم و نمی‌توانستم چشم از آن برگه بردارم [...]

نقد و تحلیل

"با تمام توان دوستت داشتم"

تحليل اين جمله نشان می‌دهد؛ مردد بودم می‌توانم براي هميشه دوستت داشته باشم يا نه؛ اما همه توانم را به كار گرفتم تا خود را مجاب كنم كه می‌توانم دوستت داشته باشم. بنابراين توان (توان رواني) خويش را با تمام ظرفيت مصروف و متمركز بر حل تعارض دروني خود بر روي موضوع دوست داشتن نمودم. "پشيمان نيستم چون تا بودي" توانم مصروف تو بود[...]

ممنوعیت ذبح و قربانی در عربستان

ولیعهد عربستان: ازاین‌پس به‌جای کشتن حیوانات در مراسم حج، به ازای هر زائر یک درخت در عربستان کاشته می‌شود! 

 گفتگو

اعظم چنارانی: چنین تحول ژرف و شگرفی در اعتقادات، آن‌هم در خاستگاه اسلام، بسیار ناباورانه و غیرقابل‌تصور است!

ثریا تاج نیا: واقعاً خوشحال شدم که از شدت خشونت در مراسم حج کم شده و فقط چیزی که علما باید پاسخ بدهند این است که این جایگزینی با اصل مراسم تداخل و منافات ندارد...؟!

شهین راکی: امیدوارم درست باشد. تغییر خوب و پیشرفت در هرکجای جهان باشد خوب است و باعث امیدواری [...]

همه‌چیز درست میشه

(سهیلا ورودی)

زن جوان درحالی‌که بعد از شیفت کاری؛ نرمه‌های نان و سرقیچی­ های کیک را در نایلونی ریخته بود و سر راه چند دانه تخم‌مرغ و سیب‌زمینی خریده بود، وارد خانه شد...

با نگاه اول جای خالی تلویزیون او را شوکه کرد... با صدای بلند گفت: وای... بی‌انصاف تلویزیون [...]

 نقد و تحلیل

به نظر من فضاسازي داستان ضعيف است. نويسنده به‌عنوان راوي و ناظر، در داستان حضور دارد و به شخصیت‌های داستان مانند عروسک‌هایی بی‌جان، جان می‌دهد. درحالی‌که داستان تهي از فضا است، حركت شخصیت‌های داستان به سمت ايده­آلِ نويسنده پیش‌رونده است. ازاین‌رو نتيجه داستان از متن فضاي داستان جدا و به سمت نوعي رمانتيسم (غلبه تخيل بر باورهاي عقلاني) پيش می‌رود[...]

هرگز نترس …

(ویلیام فاکنر)

‎هرگز نترس که صدای خود را برای صداقت و حقیقت و دلسوزی در مقابل بی‌عدالتی و دروغ‌گویی و طمع بالا ببری. اگر تمام مردم دنیا این عمل را انجام دهند زمین را تغییر می‌دهند. 

نقد و تحلیل

مدعيان حقیقت‌جویی، عدالت و راستي، دنياي ناراستی‌های درون خويش را رها کرده‌اند. آنان مدعي فلاح و رستگاري بشریت‌اند درحالی‌که نفس آنان اولي به تنزيه و تزكيه است. چگونه است كه لشكركشي در ميدان جنگ و خون‌ریزی، وسيله غلبه حق بر باطل می‌شود اما انديشيدن و فلسفيدن از طريق گفتمان، در ميدان خردجمعي به‌مثابه تساهل با آراي مختلف، مغلوب شرايط بحران است؟

شمار سربازان و جان‌برکفان ميدان نبرد حق بر باطل، رو به فزوني است درحالی‌که سربازان جان‌برکف به انگيزش و سلاح، مسلح می‌شوند، براي درك روشن‌بینی در ماهیت عدالت و حقيقت منبسط، به‌جای انگيزش به انگيزه و به‌جای سلاح به صداي انديشه نياز است. فرزندان ما پيش از آن‌که سرباز ميدان نبرد حق و باطل باشند فرصت رستگاري از طريق انديشيدن و فلسفيدن را از دست می‌دهند.

هرگز نترس كه صداي انديشه خود را براي مدعيان حقيقت بالا ببري. اگر تمام مردم دنيا به‌جای سلاح، صداي انديشه خود را به صدا درآورند، زمين را تغيير می‌دهند.

 (حمید ژیان پور) 

اندوه

(فرانتس کافکا)

من فکر نمی‌کنم که اندوه یک آدم به هنگام ترک چیزی ناشی از این باشد که دارد چیزی را که دوست دارد ترک می‌کند. اندوه آدم ممکن است ناشی از نقطه‌ی مقابلش باشد. آدم احساس می‌کند که پیوند‌ها چه آسان پاره می‌شود و نیز این‌که دیگران چه آسان از آدم جدا می‌شوند. درواقع آدم هم به آزادی نیاز دارد و هم به وابستگی، اما هرکدام بجای خود و آدم با ناراحتی درمی‌یابد که جاها را باهم قاطی کرده است.

نقد و تحلیل

آن‌گونه که من از اندیشه کافکا درک می‌کنم این است که اندوه آدمی متعلق به کسی یا جایی نیست که او آن را ترک کرده است، بلکه این اندوه برخواسته و متعلق به نفس اندوه است که در انسان وجود دارد. از این منظر می‌توان گفت که وابستگی، نشانه اندوه است و ازآنجایی‌که اندوه اصالت دارد، وابستگی نیز اصالت دارد؛ بنابراین به نظر من از دیدگاه کافکا آزادی نمی‌تواند اصالت وابستگی را مورد هجوم قرار دهد.

(حمید ژیان پور)

بوسیدن و بوییدن

دنیای ناشناخته به ما نزدیک­تر از دنیای شناخت و معلومات است. گاهی لازم است در سایه سکوت، چشمانمان را بر روی دیدنی­ های فاخر ببندیم و به تأمل در نادیده­ ها و درک ابهام آن بپردازیم. نادیده‌ها معدنی است که در بطن ابهام خود دُر و گوهر دارد. نادیده‌های مبهم رازآلود از سایه درون ما به بیرون سرک می‌کشد و بر اصالت بلاواسطه خود تأکید می‌کند.

من راز رسیدن به درون را در بوسیدن و بوییدن می‌دانم [...]

انديشه شاملو

(احمد شاملو)

آن‌که می‌گوید دوستت دارم

خنیاگر غمگینی است

که آوازش را ازدست‌داده است

ای‌کاش عشق را

زبان سخن بود [...]

گفتگو

استاد ژیان پور: شاملو عمیقاً معتقد بود که عشق الزاماً زبان سخن ندارد.

"آن‌کس که می‌گوید دوستت دارم خنیاگر غمگینی است که آغازش را ازدست‌داده است" مفهوم خنیاگر غمگین و آغاز، اشاره به چیست؟

نازنین یارمند: فکر می‌کنم در رابطه با سالگرد خاموشی اسطوره تکرار نشدنی، نیما، پدر شعر نو و ادبیات ایران باشد[...]

ای غزال...

نگاه رسای توست که خیره به دوردست‌ها در بهت انتظار، چشم بر هم می‌گذارد...

و دل و کلام، غزل آن غزال گریزپای را در گوش جانم زمزمه می‌کند که تا رهایی تنها راهی باقی مانده است که ابتدا و انتهایش صدای توست که مرا راهنما است... ای غزال...

ای غزال... "تنها صدا است که می‌ماند"...

و من بر ماندن در راه، مصمم به صدای تو...

با من سخن بگو...

اکنون لبخند من، خنده‌های کودکی است که بی‌صدا فریاد می‌کشد تا هیاهوی پنهان درونم را بسراید...

با من سخن بگو...

در کودکی‌مان لب‌ها، بی‌سبب خندید، چشم‌ها، بی‌سبب گریست و قدم‌هایمان، بی‌سبب شتاب گرفت تا ما بزرگ شدیم. ازاین‌پس بزرگ نخواهیم شد زیرا بی‌سبب نمی‌خندیم. چشم‌هایمان بی‌سبب بارانی نمی‌شود و گام‌هایمان در پی صدای آشنای مادر بی‌سبب نمی‌دود...

وای مادرم... او تنها کسی است که کودکی‌ام را در من زنده می‌کند تا بار دیگر به بزرگ شدن بیندیشم...

بزرگ شدن، بالیدن گل نیلوفری است که در تاریکی مرداب به‌آرامی اما باشکوه و زیبا می‌روید...

وای مادرم...

(حمید ژیان پور)

احمد شاملو

من تصور می‌کنم در ميان معاصرين، شاملو تنها كسي است كه نمی‌توان پس از مرگش به او زنده‌یاد گفت...

چرا پس از قرن‌ها از درگذشت حضرت حافظ، جناب مولوي، فردوسي كبير، خيام و... باآنکه نام آنان يادشان را زنده می‌کند، لقب زنده‌یاد به آنان نمی‌دهیم؟ ما معاصر با حافظ و مولوي و فردوسي و خيام نبوده‌ایم تا نامشان يادآور يادشان باشد؛ اما چگونه است كه نام آنان يادشان (هستی‌شان) را زنده می‌کند [...]

 کمترین تحریری از یک آرزو این است

آدمی را آب و نانی باید و آنگاه آوازی
در قناری ها نگه کنَ در قفسَ تا نیک دریابی
کز چه در آن تنگناشان باز شادی های شیرین است

کمترین تحریری از یک زندگانی :

آب ، نان ، آواز!
ور فزون تر خواهی از آن
گاه گه،، پرواز
ور فزون تر خواهی از آن،، شادی آغاز
ور فزون تر ، باز هم خواهی .... بگویم ،، باز؟
آنچنان بر ما به نان و آب ، اینجا تنگ سالی گشت
که کسی به فکر آوازی نخواهد بود....

وقتی آوازی نباشد
شوق پروازی نخواهد بود

(دکتر محمدرضا شفیعی کدکنی)

مرگ بر حقوق بشر...

(شادی خرم نیا)

فرقی نمی‌کند کجای جهان باشی، همه‌جا انسان هست!

اما واقعیت حقوق بشر این است: فرق می‌کند کجای جهان ایستاده‌ای!

• حقوق بشر می‌گوید: فرق می‌کند که اهل کجایی، اگر آمریکایی سیل‌زده باشی باید سیر شوی و اگر آفریقایی گرسنه باشی غذا به تو تعلق نمی‌گیرد[...]

  ---

نقد و تحلیل

به نظر من نویسنده محترم گزاره حقوقی را تبدیل به شعر نموده است. محتوای علوم سیاسی و یا اجتماعی را نمی‌توان با گزاره‌های شعر نقد و تحلیل کرد. در این صورت وجه احساس و تخیل ممکن است بر تأمل و تعقل درک روابط منطقی متن، غلبه نماید. این‌که حقوق بشر را "حقوق بی بشر" بنامیم، نیازمند اثبات منطقی ضعف روابط درونی گزاره سازه متن است که محتوای حقوق بشر مبتنی بر آن تدوین‌یافته است[...]

زیر نور ماه

(حمید سلطان‌آبادیان)

کاش می‌شد همیشه در سفر زندگی کنم، بدون بازگشت. شب، درون چادر، در سکوت یک دشتِ وسیع، یا زیر یک درختِ بلند دراز بکشم، به کور‌سوی آتشی که چند لحظه قبل بیرون چادر روشن کردم نگاه کنم، جرعه‌جرعه باقیمانده چای را بنوشم و به خواب عمیقی که جایزه‌ی امروزم برای رکاب زدن و پشت سر گذاشتن فراز و نشیب‌هاست فکر کنم [...]

نقد و تحلیل

اگر بشود لحظه‌های بکر، اصیل و ناب زندگی را در متن اصالت دشت وسیع، زیر درخت بلند، در کورسوی آتشی که رو به خاموشی است و در پهنه آسمان آبی روز و آسمان پرستاره شب، درک کنیم، آنگاه تعریف ما از زندگی تغییر نخواهد کرد. آنچه تغییر خواهد کرد مفهوم ماهیت زندگی است که در فراز و نشیب غلظت فضای غبارآلود موانع و محدودیت‌ها راه ما را به‌سوی درک مستقیم و بلاواسطه اصالت زندگی، دشوار می‌کند [...]

چمن‌زار خسته از رؤیاست

(کامیار شاپور)

چمن‌زار خسته از رؤیاست،

رؤیای گیاهی سبز

من افق را با مدادی رنگ‌پریده

خط‌خطی می‌کنم [...]

نقد و تحلیل

شعر نمونه‌ی دقیقی از تسلسل در بیان است که نشان می‌دهد شاعر از انتظام فکری در سطح بسیار خوبی برخوردار است. نگاه فلسفی شاعر بر بام اندیشه خود سبک‌بال در حال پرواز از بالای جامعه است و قادر است تا از آن بالا کلیت منسجم اجتماع را بنگرد و با نگاه ژرف فلسفی خویش، بافت درونی این انسجام را به ما نشان بدهد[...]