متن و منتقد

صبر

صبر دریای پرمنفعتی است که ما در عرض آن شناوریم و یاد می‌گیریم که چگونه شنا کنیم. بسیاری هستند که در ساحل دریا، در تب شعار زندگی فرهمندانه و حقیقت­جویانه، به صبوری نشسته‌اند. اینان حرف اول را در صبوری می‌زنند.

"به دریا در منافع بیشمار است

وگر خواهی سلامت در کنار است"

(حمید ژیان پور)

شکست باورها

انسان زيباتر (زيبايي انديشه)، عمیق‌تر و عاشق‌تر، انساني است كه رنج ناشي از شكستن باورها، ايده­آل‌ها و آرمان‌های خود را عمیقاً تجربه كرده است و راه خود را از اعماق درد و رنج فقدان فرهمندانه زيستن به‌سوی صبورانه روييدن از طريق احياء انديشه هموار نموده است. اين انسان مفهوم زندگي را در تحمل درد و رنج ناشي از شكستن باورها، درك كرده است و به شفقت، ملايمت و توجه عميق به درك معناي اصيل زندگي در صبورانه روييدن نزديك شده است.

"زيبايي انديشه براي اين انسان‌ها اتفاقي نيست".

آري زيبايي و عظمت در شكست باورها است، نه در محروميت از داشتن‌ها.

(حمید ژیان پور)

زبان علمی، تبیین علمی

به نظر می‌رسد، در بیان علمی، برای ابلاغ صریح و دقیق محتوای مفهوم، نویسنده ملزم به معادل‌سازی فارسی نیست. استفاده از زبان اصلی واژه، در تبیین مفهوم علمی بخشی از تبیین دقیق اصالت مفهوم است که برای تفهیم تا بالاترین سطح روایی، قابلیت دارد. معادل فارسی برای بسط و توضیح بیشتر بکار می‌رود و تا آن اندازه نمی‌تواند جایگزین اصالت مفهوم زبان اصلی واژه باشد که ما را بی‌نیاز از به‌کارگیری زبان اصلی واژه بنماید. زبان علمی زبان مشترک مفاهیم است و پایبندی به اصالت زبان واژه، پایبندی به تبیین علمی است.

(حمید ژیان پور)

رویش عشق

(سهیلا عبدالعلی‌زاده)

چیده شد شاخه گل از دامن پرمهر بهار

اشک از بوته فروریخت، جدا گشت گل از یار و دیار

پس از آن چشم غریبی به جمالش افتاد

دست پرمهر سخاوت به گلویش انداخت

راهی مقصد و منزل شد و با شوق برفت

سوی آن ماه پری‌دخت به دیدار نشست [...]

نقد و تحلیل

زيبا و پر مفهوم است و شعر، انسجام معنايي دارد. در بيان مفهوم از نقطه عزيمت خوبي برخوردار است و تا انتها انسجام معنايي خود را در تبیين مفهوم حفظ نموده است.

زیباترین انسان‌ها

(الیزابت کوبلر)

زیباترین انسان‌هایی که تاکنون شناخته‌ام آن‌هایی بودند که شکست‌خورده‌ بودند، رنج می‌کشیدند، دچار فقدان شده بودند و بااین‌حال راه خود را از اعماق درد و رنج گشودند و بیرون آمدند. این افراد حسی از قدردانی، حساسیت و فهم زندگی داشتند که آن‌ها را پر از شفقت، ملایمت و توجه عمیق عاشقانه می‌کرد. زیبایی این افراد اتفاقی و بی‌سبب نبود.

نقد و تحلیل

مفهوم عمیق‌تر اين جمله اين است كه انسان زيباتر (زيبايي انديشه)، عمیق‌تر و عاشق‌تر، انساني است كه رنج ناشي از شكستن باورها، ايده­آل‌ها و آرمان‌های خود را عمیقاً تجربه كرده است و راه خود را از اعماق درد و رنج فقدان فرهمندانه زيستن به‌سوی صبورانه روييدن از طريق احياء انديشه هموار نموده است. اين انسان مفهوم زندگي را در تحمل درد و رنج ناشي از شكستن باورها، درك كرده است و به شفقت، ملايمت و توجه عميق به درك معناي اصيل زندگي در صبورانه روييدن نزديك شده است.

"زيبايي انديشه براي اين انسان‌ها اتفاقي نيست"

آري زيبايي و عظمت در شكست باورها است نه در محروميت از داشتن‌ها.

(حمید ژیان پور)

آیا آن لحظه که گذشته، باز خواهد گشت؟

(سادات هاشمی)

درست است که بازتاب لحظات و اعمالمان ممکن است به شکلی متفاوت به ما بازگردد، اما آیا آن لحظه که گذشته، باز خواهد گشت؟ من فکر می‌کنم کیفیت، مصداق یا نمود بیرونی هر چیزی می‌تواند باشد که قابل‌تغییر است و به ذات برنمی‌گردد [...]

نقد و تحلیل

هیچ‌چیز در اين دنيا بی‌بازگشت نيست. لحظه‌هایی را كه می‌گذرانیم، باکیفیت متفاوت به ما بازمی‌گردند. اميد از بطن لحظه‌هایی كه به‌سوی ما بازگشت می‌کند متولد می‌شود. در غير اين صورت زندگي بی‌معنی بود. كيفيت در ذات لحظه‌ای است كه بازگشت می‌کند. در اين صورت ذات لحظه به ما بازگشت می‌کند؛ اما بازتاب، متعلق به ذات لحظه نيست و كيفيتي متكثر است [...]

ای تمام نام‌های هر کجا!

(قیصر امین پور)

ای شما!

ای تمام نام‌های هر کجا!

زیر سایبان دست‌های خویش

جای کوچکی به این غریب بی‌پناه می‌دهید؟

این دل نجیب را

این لجوج دیرباور عجیب را

در میان خویش

راه می‌دهید؟

نقد و تحلیل

با خواندن مطلع نخست شعر، "اي شما! اي تمام نام‌های هر كجا!" بدون آن‌که به نام سراينده، نگاه كنم، سخت تحت تأثیر عظمت بيان شاعر قرار گرفتم. اين نوع بيان، تضميني از ذات بيان شاعرانه است كه در آن تحير فلسفي، دل نجيب شاعر را در ميان غوغاي نام‌ها، به پناه خويشتن خويش می‌کشاند و در آن ميانه به تحير، سكوت و تاريكي می‌رسد [...]

تاریکی

(شهین راکی)

سیاهی وفور بودنی ست، اما برای استفاده از آن به جرقه‌ی نور و روشنایی نیازمندیم. مثل زغال که سرشار از گرماست. مثل شب که آبستن روز است و مثل گیاه که در خاک و دل تاریک زمین سرشار از هستی می‌شود اما برای نمود خود به‌سوی نور راه می‌جوید. سهم زندگی برای ما از برکت آفتاب است. اگرچه تاریکی نیز مملو از زندگی‌های به بار ننشسته است چه‌بسا که دنیا از سیاه‌چاله‌ها پدیدار گشته و چه‌بسا زندگی‌ها که در سیاه‌چاله‌ها خفته است.

نقد و تحلیل

زندگی در سیاه‌چاله‌ها در انتظار روییدن، خفته است اما "ما به آفتاب آلوده‌ایم" و به آن احساس نیاز می‌کنیم. دیدن تاریکی از دریچه روشنی، دیدن روشنی است نه تاریکی. اگر شب آبستن روز است چگونه است که برای هستی و بودن محتاج به نطفه درون خود می‌شود؟ آیا می‌شود آفریننده‌ای در هستی وجود، محتاج آفریده خود باشد؟ [...]

شاسوسا

(سهراب سپهری)

"شاسوسا" روی مرمر سیاهی روییده بود:

"شاسوسا"، شبیه تاریک من!

به آفتاب آلوده‌ام.

تاریکم کن، تاریک تاریک، شب اندامت را در من ریز.

دستم را ببین: راه زندگی‌ام در تو خاموش می‌شود.

نقد و تحلیل

در نقطه روشن ذهنم به دنبال ناپیدای سکوت تاریکی گشتم. سکوت تاریکی در پرتوی روشنایی آفتاب خیره‌کننده حقیقت، ناپیدا است. ناپیدایی سکوت تاریکی نشانه‌ای است برای درک عظمت باشكوه و پيچيده حقیقت زندگي در بطن تاريكي. حقيقت زندگي در سكوت تاريكي آرميده است.

اما ما "به آفتاب آلوده‌ایم"

(حمید ژیان پور)

عقیده

عقیده باوری است که فرد از تفسیر پدیده‌ها به دست می‌آورد و آن را با احساسات خود تلفیق می‌کند. شواهد و مصادیق بیرونی ممکن است عقیده را تائید و اثبات نکند.

 (حمید ژیان پور)

امید

(ایرج اکنون)

همچنان که هیچ حقوق‌بگیری حال‌وروز کسانی که درآمد ثابت ماهانه ندارند را درک نمی‌کند... همچنان که هیچ مسئولی تحریم را درک نمی‌کند... نمی‌دانم متوجه این ارتباط شده‌اید یا نه؟ حقوق‌بگیران در عین این‌که گرفتاری دارند اما به آخر ماه هم امیدوارند... اما... به این امای آخری بیشتر فکر کنید.

نقد و تحلیل

در منطق اين سخن، مغالطه وجود دارد. تاريخ جنگ و خون‌ریزی، نشان می‌دهد، انسان قرباني مغالطات شده است. در منطق سخنان پرشور، كنكاش منطقي كنيد. به فرزندانمان بياموزيم كه سخن زيبا و پرشور نياز به كنكاش منطقي دارد [...]

حروف از من گریزانند

(اصغر پور انتظاري)

حروف از من گریزانند

جستجو در پستوی الفبا

جز ناکامی باری برایم ندارد

قانون احتمال درهم‌پیچیده [...]

نقد و تحلیل

هر شعر سه جزء دارد و مهم‌تر این‌که شعر بر محور تخيل و تخيل بر عنصر تحير استوار است. تحير خود تحير می‌زاید. هرچه هست حيرت اندر حيرت است.

بيان شما تقریباً عاري از حيرت است و بر نگرش اثبات­گرايانه يا پوزيتويستي متكي است. جستجوي شما در پستوي الفبا نمی‌تواند حاصلي جز ناكامي ناشي از خستگي، به دنبال داشته باشد. زيرا پیش‌فرض شما جستجوي اثبات گرايانه است و قانون احتمال انکارگرایانه (نسبيت) از نوك نوشت‌افزار شما نمی‌پاشد [...]

یک عاشقانه پرتلاطم

 (چیستا یثربی)

«چهارده‌ساله که بودم؛ عاشق پستچی محل شدم. خیلی تصادفی رفتم در را باز کنم و نامه را بگیرم، او پشتش به من بود. وقتی برگشت قلبم مثل یک بستنی، آب شد و زمین ریخت! انگار انسان نبود، فرشته بود! قاصد و پیک الهی بود، از بس زیبا و معصوم بود! شاید هجده نوزده سالش بود. نامه را داد. با دست لرزان امضا کردم و آن‌قدر حالم بد بود که به‌زور خودکارش را از دستم بیرون کشید و رفت. از آن روز، کارم شد هرروز برای خودم نامه نوشتن و پست سفارشی! تمام خرجی هفتگی‌ام، برای نامه‌های سفارشی می‌رفت[...]

نقد و تحلیل

اين متن، طراوت می‌آفریند، باران می‌آورد. اين متن لطيف و باراني است و در عين لطافت از انسجام منطقي ظريفي برخوردار است. اين متن قاليچه ابريشمي در ابعاد كوچك اما ظريف است. اين متن تا آن اندازه ظرافت و انسجام منطقي دارد كه مردانه می‌شود با آن گريست [...]

کارل ریموند پوپر

(کارل ریموند پوپر)

من در کتاب جامعه باز و دشمنان آن نوشته‌ام که بدون آزادی، نه عدالت می‌تواند وجود داشته باشد و نه امنیت، البته بدیهی است که امنیت کامل وجود ندارد و به همین دلیل امنیت در مقابل جنایتکاران بزرگ هم وجود نخواهد داشت. امنیت تقریبی در این زمینه تنها به‌وسیله نظارت عمومی امکان‌پذیر است، هرکجا نظارت عمومی از میان برداشته شود. جنایتکارانی بسیار بزرگ ظهور می‌کنند و اغلب نیز این احساس را دارند که بشریت را به‌سوی سعادت رهبری می‌کنند و روشن است که خود را منجی بشریت معرفی می‌کنند [...]

نقد و تحلیل

کتاب‌های جامعه‌شناسی و روان‌شناسی حاوي پند و اندرز نيست. جامعه شناسان و روان شناسان، مردم را اندرز نداده‌اند. آنان باورهاي ايده­آليستي را بر شانه‌های احساسات مردم سوار نکرده‌اند و مردم را براي ساختن بهشت خوشبختي در سرزمین‌های دور، به بيگاري نبرده‌اند [...]

لبان هوس آلود دختركان شهر

(سپيده وزیری)

روزگار غريبيست نازنين

رحم از دل‌ها رفته

عشقي براي عاشقي نيست

مردم سنگ بدست، دلت رو نشانه می‌روند

هزار پاره می‌شود دل كوچكت [...]

نقد و تحلیل

در شعر، كلمات درهم‌فشرده شده‌اند، به‌طوری‌که يكديگر را به بالا و پايين فشار می‌دهند ازاین‌رو به نظر می‌رسد كلمات بر روي معاني يكديگر می‌لغزند و از جايگاه خود بيرون می‌آیند. علت می‌تواند استفاده زياد و متراكم از كلماتي باشد كه بخش زيادي از آن كلمات جهت‌گیری انتزاعي ندارند و از عينيت درگير شاعر با محيط به وجود آمده است. بنابراين شعر شما سخت نيازمند پالايش و ويرايش است كه از تب شهوت شعر كمي كاسته شود [...]

محقق به قلم نياز دارد نه به علم (پرچم)

این‌که زندگي اخلاقي انسان‌ها را تاريخ كنيم و آن را برجسته و پررنگ به ديگران نشان بدهيم، مانند اين است كه به‌جای مطالعه عميق و تحليلي متون تاريخ، آن را ورق بزنيم و عکس‌های زيبا، جذاب و ديدني آن را به ديگران نشان بدهيم. در اين صورت ما بخش مهمي از روح متن را كه نيازمند تدقيق و بازكاوي متخصصانه است، از حوزه تحقيق خارج و جسد آن را باشكوه، بر شانه‌های احساسات مردم، حمل نموده‌ایم [...]

من یک انسانم

(غاده السمان)

"من یک انسانم"

اگر به خانه‌ من آمدی

برایم مداد بیاور، مداد سیاه

می‌خواهم روی چهره‌ام خط بکشم

تا به جرم زیبایی در قفس نیفتم [...]

نقد و تحلیل

سه کلمه کلیدی (خانه_ قفس_ قلب) در شعر وجود دارد که محور تأمل شاعر است، شاعر هستی زنانه خویش را در حصار امنیت مفهوم این سه کلمه محصور کرده است. (روی _ موی_صدا) پنجره محفظه‌ای است که شاعر در سه کلیدواژه (خانه_ قفس - قلب) از منافذ آن به بیرون نگاه می‌کند. نگاه شاعر به بیرون از خانه درون، نگاه از درون به بیرون نیست بلکه نگاه از بیرون به درون است [...]

میراث

(محسن سرخوش) 

خان‌عمو عادت داشت بنشیند روی تشکچه، لم بدهد به پشتی و به زن‌عمو بگوید: "یه لیوان چایی وردار بیار" یا مثلاً سرِ سفره، با این‌که اگر دستش را دراز می‌کرد می‌توانست پارچِ آب را بردارد، می‌گفت: "یه لیوان آب واسم بریز" [...] 

 نقد و تحلیل

در این متن، رفتار خان‌عمو، علارغم آنچه در عنوان متن (میراث) و محتوای (مردسالاری)، آمده است، معقول و منطقی نشان داده شده است. ممکن است نویسنده متن تعجب کند که چگونه تحلیل متن، منظوری را که او به‌دقت درزمینه­ی محتوای مردسالاری قرار داده است را وارونه و قلب نموده است[...]

حقيقت

حقيقت در فضاي غبارآلود وهم، درحرکت دائمی به‌سوی عظمت سکوت است تا در فضای بی‌منتهای تاریکی با درک سکوت و تجلی آن در نزدیک شدن به نسبیت و پیوستن به انبساط، از هر آنچه مانند خورشید، سوزنده و ذوب کننده در خود است، رهایی یابد.

هنرمندان در بيان درك ابهام حقيقت و نه خود حقيقت تواناترین‌اند.

بوف كور صداق هدايت سروده‌ای انساني است كه درك متعالي يك انسان را از حقيقت مبهم در فضاي غبارآلود وهم در بطن عظمت سكوت تاريكي و سایه‌ها را براي رسيدن به انبساط در رهايي از خورشيد سوزانده آزادي، نشان می‌دهد.

خورشيد حقيقت، سوزاننده آزادي است. مراقب روشنی خورشید حقیقت باشیم. ناغافل قربانی می‌گیرد. بخش زیادی از تاریخ انسانیت، قربانی روشنی خورشید حقیقت است.

(حمید ژیان پور)

خورشید حقیقت

(جمشید قشنگ گوارشکی)

و خورشید همچنان می‌تابد. نه دیوارهای بلند قصر سیدارتا، نه جام زهر شوکران، نه زنجیرهای قرون‌وسطا، نه بر دار کردن سرها، نه فتواهایی در زمین، نه پارازیت‌هایی در آسمان و نه فیلترهایی در دنیای مجازی. هیچ‌کدام نتوانستند خورشید حقیقت را در تاریکی نگهدارند.

(شهین راکی)

تلاش برای گفتن حقیقت و لمس بیشتر آن باعث گشوده شدن زبان الکن ماست. ما تشنه‌ی سرودنیم، آنچه را که حس می‌کنیم و در نهان داریم. شعر و هنر واقعیتی مجازی است بدون آن، چیزی کم داریم و هنرمندان بزرگ در درک حقایق و نشان دادن آن تواناترینند.

نقد و تحلیل

حقيقت در فضاي غبارآلود وهم، درحرکت دائمی به‌سوی عظمت سکوت است تا در فضای بی‌منتهای تاریکی با درک سکوت و تجلی آن در نزدیک شدن به نسبیت و پیوستن به انبساط، ازهر آنچه مانند خورشید، سوزنده و ذوب کننده در خود است، رهایی یابد.

هنرمندان در بيان درك ابهام حقيقت و نه خود حقيقت تواناترین‌اند. بوف كور صادق هدايت سروده‌ای انساني است كه درك متعالي يك انسان را از حقيقت مبهم در فضاي غبارآلود وهم را در بطن عظمت سكوت تاريكي و سایه‌ها براي رسيدن به انبساط در رهايي از خورشيد سوزانده آزادي، نشان می‌دهد. خورشيد حقيقت سوزاننده آزادي است.

(حمید ژیان پور)

چه بی‌انصاف می‌تازد

(شراره رضوی)

چه بی‌انصاف می‌تازد

خزان بر برگ پاییزم

و بی‌انصاف‌تر این‌که...

هنوز از عشق لبریزم

سیاهی دور چشمانم،

رخم زرد است می‌دانم [...]

نقد و تحلیل

شعر لبريز از طراوت عشقي است كه بی‌تاب جاري شدن است، قالب و فرم جديد شعر، ديوارهاي بلند حصار قديمي را فروریخته است. پرنده ناآرام محبوس درون كلبه قديمي محصور در انقباض مفاهيم دگم فلسفي، در حال تمرين بال گشودن است. او كناره پنجره رو به آسمان اميد، دو چشم (نمادي از پرنده محبوس در كلبه اندیشه‌های فلسفي) را به رؤیای بال گشودن بر فراز انديشه خزان‌زده فلسفه نهیليسم، دوخته است و عزم و اراده خود را در رهايي از زخم شلاق نيستي، نابودي و عدم، فرياد می‌زند [...]

صبورانه روييدن یا فرهمندانه ماندن

وهم و خيال، دلبري هوش‌ربا است كه می‌تواند صبورانه روييدن را قرباني فرهمندانه ماندن كند. انسان برای صبورانه روییدن به جان خود می‌افتد و برای فرهمندانه ماندن، در جان دیگران می‌افتد. انسان برای صبورانه روییدن، نیازمند به خود و برای فرهمندانه ماندن به دیگران نیازمند است. مظلومیت نماد فرهمندانه ماندن و مهجوریت نماد صبورانه روییدن است.

 (حمید ژیان پور)

و آدم‌ها، عشق را...

(هربر لوپوریه)

اکثر موجودات، همیشه به خاطر نقطه‌ضعف‌هایشان، توی دردسر می‌افتند.

مگس‌ها، چیزهای چسبناک را خیلی دوست دارند.

شب‌پره‌ها، شعله را،

و آدم‌ها، عشق را...

نقد و تحلیل

مگس‌ها، چیزهای چسبناک را خیلی دوست دارند.

شب‌پره‌ها، شعله را،

اما

آدم‌ها عشق را دوست ندارند...

آدم‌ها عشق را زندگي می‌کنند...

انسان بدون عشق ماهیتاً انسان نيست. عشق نقطه قوت زندگي است كه نياز به تعلق‌خاطر و دوست داشتن ندارد [...]

دروغ‌های رسانه‌ای

جامعه‌ای که دروغ‌های رسانه‌هایش از دروغ‌های مردمش شاخ‌دارتر است جامعه‌ای فریب‌خورده و روبه‌زوال است.

نقد و تحلیل

به نظر می‌رسد نويسنده اين متن، در تعريف جامعه فریب‌خورده و روبه‌زوال از تبیين جامعه‌شناسی مفهوم زوال و انحطاط، طفره رفته است و بدون توجه به چگونگي سازوكار شکل‌گیری انحطاط، از ميان رفتن بخشي از دستاوردهاي مدنيت در جامعه را به معني از ميان رفتن فرهنگ در نظر گرفته است و به‌سادگی و سهولت، زوال و انحطاط را از مسير قرن‌ها فرهنگ و تمدن عبور داده و ساده‌لوحانه براي تهيیج احساسات مردم، نگرش متناقض و غیرمنطقی خود را در حفظ اصالت فرهنگ و تمدن جامعه، جانب‌دارانه معرفي كرده است. اين نگرش متناقض كه عاري از منطق در بيان است، در مورد موضوع مهم جامعه‌شناسی انحطاط كه نيازمند تبيین علمي است به شكل توهين­ آميز رفتار مردم را فریب‌خورده و عامل رو به انحطاط معرفي می‌کند و عنصر فريب را شرط جامع و مانع شرايط روبه‌زوال می‌داند. منتقد روش‌شناسی و تبيین علمي، اين متن را متناقض، ساده ­لوحانه و نوعي دروغ شاخ­دار از نوع ژورناليستي آن، كه به جعل رفورميسم آلوده شده است، ارزيابي می‌کند.

(حمید ژیان پور)

اما مردها به نظر من بايد سياستمدار باشندو زن‌ها هنرمند

اما مردها به نظر من بايد سياستمدار باشند و زن‌ها هنرمند. هنرمند صريح است، پیچیدگی‌ها را باز می‌کند و سياستمدار، سادگی‌ها را به‌ضرورت در هم می‌پیچد. ضرورت هميشه خودش را به انسان تحميل می‌کند زیرا زمانه غیرقابل‌اعتماد است. براي همين عشق و اميد متولد می‌شوند.

ما با عشق و اميد زمانه را تحمل می‌کنیم و هنر، بهترين ابزار براي نشان دادن چگونگي و كیفيت اين تحمل است.

زن هنر گوش كردن و هنر فهميدن را زنانه درك می‌کند و مرد، آن را مردانه درك می‌کند. زن مرد را، مرد، دوست دارد و مرد زن را، زن، دوست دارد. آنچه زن را زن می‌کند، نگاه مردانه مرد به زن است و آنچه مرد را مرد می‌کند نگاه زنانه زن به مرد است. زن به‌صراحت و شفافيت در مرد می‌نگرد و دوست دارد مردانگي را به‌صراحت ببیند.

مرد به زن اما به‌صراحت نمی‌نگرد و دوست دارد سایه‌ها، حجاب و پیچیدگی‌های ناشناخته را در زن محفوظ نگاه دارد؛ بنابراین دوست دارد زن را تا ابد در تسخير ابهام خود نگاه دارد تا همواره او را به ديده تحسين بنگرد كه چه بخشي از او هنوز مستور است؟

زن مظهر پیچیدگی‌های مستور خداوند است كه در ظرافت خیره‌کننده‌ای پيچيده شده است و مرد دوست ندارد اين جمال پيچيده با او (مرد)، هنرمندانه صريح نباشد. زيرا پيچيدگي بر پيچيدگي، باب عشق و اميد را می‌بندد.

(حمید ژیان پور)

ممکن و ناممکن

در ناممكن، ممكن (امكان)، وجود دارد. اگر امكان (وجود) در ناممكن نبود، وجود ناممكن را نمی‌توانستید درك كنيم. ناممكن، ممكن است. ناممكن، ميان بودونبود، بر محور اميد درحرکت است. می‌توان گفت: مرگ، ناممکنی است كه بر محور اميد درحرکت ميان بودونبود است. قبل از مرگ بود است، پس از مرگ درك نبود (بود). لحظه مرگ حركت ميان بودونبود (درك مرگ).

 (حمید ژیان پور)

تاریکی و نور

 به‌راستی چرا بزرگ‌مرد تاريخ حكمت (علي ابن ابی‌طالب) درد خويش را سال‌های متمادي در نهان‌خانه دل پنهان می‌کرد و بدون آن‌که وعده رسيدن به خوشبختي در آن‌سوی کوه‌ها را بدهد، در ميان سياهي، آرام، متين و صبورانه و حكيمانه در كنار مردم، زيست.

در تاريكي سينه (رنگ عشق و عزم اراده)، درد را پنهان كرد. بزرگان، بر تاريكي وجود خويش، مباهي و مبتهج­ اند. سر فروبردن در دل تاريكي چاه، نمادي از تأمل در دل رنگ تاريك (رنگ عشق و اراده) است [...]

رنگ خوشبختی

خوشبختي مانند كوه، سپيد نيست.

مانند دشت، سرسبز نيست.

خوشبختي مانند بهشت، رنگارنگ نيست.

خوشبختي رنگ شب است. رنگ تاريكي و ناپيدايي و عدم است كه در اوج ناممكن بودن به‌سوی امكان، اميدوارانه، آرام و بی‌صدا، در حركت بطني به سمت شكوفايي وجود است.

(حمید ژیان پور)

نقد و تحلیل فيلم كوتاه

"منتظر بعدي خواهم ماند"

در نقد فيلم معمول است ابتدا كارگردان و پرونده سوابق هنري او بررسي مي شود. در تحليل و نقد اين فيلم ما با پرونده حجيم، پيچيده و قطور كارگردان مواجه هستيم و چون فرصت معرفي كارگردان وجود ندارد، اميدوارم با نقد و تحليل اين فيلم بتوانيم به شناختي محتوايي از ديدگاه كارگردان برسيم.

این فيلم به شدت بر باور فرد نسبت به خود و رابطه او با محيط اطرافش تاثير مي گذارد. اين موضوع مي تواند، یکی از ويژگي هاي شخصيت تاثيرگزار كارگردان باشد كه با پيچيدگي فرم و در هم تنيدن آن با محتوا توانسته است مخاطب را در فشار ناشي از بن بست درهم تنيدگي فرم و محتوا، قرار دهد. مخاطب هوشيار براي درك عميق فيلم لازم است تا تحت تاثير فشار ناشي از درهم تنيدگي فرم و محتوا قرار نگيرد و بتواند پرنده انديشه خود را بر فراز كليت پيچيده فيلم به پرواز درآورد و از ديدن آن همه زيبايي و عمق لذت معنوي، بهره علمي ببرد. اما در اين فيلم درهم تنیدگی فرم و محتوا دركجاست؟

وقتی عکس همسرم را زیر سینی چای پنهان کردم

(دکتر فردین علیخواه)

یک روز در کلاس آسیب‌شناسی اجتماعی و در بحث از "خانواده و طلاق"، از دانشجویانم درباره تعداد فرزندان برخی از سیاستمداران کشورهای غربی پرسیدم. برایم بسیار جالب بود که بیشترِ دانشجویان؛ برای مثال می‌دانستند که اوباما دو دختر دارد و اینکه حتی دختران او چند سال دارند! برخی از دانشجویان معتقد بودند که این سیاستمداران با انتشار عکس‌های خانوادگی‌شان و البته "در عمل" به جامعه می‌گویند که اهلِ خانواده‌اند و خانواده برایشان مهم است[...]

نقد و تحلیل

موضوع اصلی مطلب، آسیب‌شناسی اجتماعی است و در محتوای مطلب با ذکر مثال و مصداق، شواهدی از یک رفتار اجتماعی که می‌تواند منجر به شکل‌گیری زمینه یک آسیب اجتماعی در رفتار جمعی مردان و به‌ویژه زنان در اجتماع بشود، آورده شده است. مخاطب در کلاس درس، دانشجویان هستند و تحلیل جامعه‌شناختی در مورد موضوع موردنظر (درس آسیب‌شناسی اجتماعی) مخاطب خاص دارد [...]

گفتگو

چرا عقب‌مانده‌ایم

ناصر کشمیری

هیچ‌گاه عاقبت اقداماتمان را و اینکه چطور خواهد شد در نظر نمی‌آوریم. بدون فکر و منطق و استدلال، فقط کورکورانه دنباله‌رو احساسات هستیم و هر چه دلمان خواست و هر چه دلمان را خنک کند انجام می‌دهیم و وقتی با نتیجه قهری اعمالمان یعنی شکست روبرو شدیم، ابتدا با توسل به‌زور و قلدری و خشونت و فحاشی، و اگر نشد دروغ و تقلب و تشبث و گریه و التماس، و اگر نشد با نذرونیاز به درگاه خدا و پیغمبر و امام و امامزاده و حضرت عباس و یا هر وسیله مشروع و نامشروع دیگری که پیدا کنیم متوسل می‌شویم تا خود را از مخمصه برهانیم. این بی‌نظمی و بی‌برنامگی و بی‌توجهی نه‌تنها در کار یک فرد و یا یک خانواده و یا یک شهر بلکه در تمام مملکت و همه‌جا پیداست. (علی محمد ایزدی)

حمید ژیان پور

در یک تحلیل اولیه و در اولین سطح به نظر می‌رسد می‌توان دریافت که این سخنان "بدون فکر و منطق و استدلال، فقط کورکورانه دنباله‌رو احساساتی" که نویسنده احساس کرده و خواسته تا دل را از آتش قهری غلبه احساس، خنک کند و نتیجه را به یک "فرد، خانواده و جامعه و در تمام مملکت" نسبت بدهد، بیان‌شده است[...]

نقد آثار تاریخی

(سمیه یوسفی)

تاریخ و کار تاریخی متکی بر اسناد است. برای درک یک نظام متعلق به آن دوره، من باید نظام اصلی آن کلان فکری و فرهنگی را بشناسم و با توجه به آن خرده‌فرهنگ‌ها را درک کنم.

برای درک بهتر، باید دست‌کم سه متن را فقط درباره سیستم خانوادگی دوره باستان خواند. با اسناد آشنا شد. از اصطلاحات حقوقی مطلع بود و بعد باکلان فرهنگ هم آشنا بوده و بعد درباره‌اش صحبت کرد. این کار هم نیاز به تخصص تاریخی و زبان‌شناختی دارد و خارج از این، هر نوع تحلیل و برداشتی فاقد وجه است[...]

نقد و تحلیل

قوت متون تاريخي قادر است تا ابهاماتي را كه در ذهن پوزيتويستي (اثبات‌گرایی) ما پيرامون وقوع امري كه وابستگي ذهني ما از آن منفك شده است، شكل می‌گیرد پاسخ دهد. اصولاً به نظر من هر نوع پرسش و ابهامي كه مربوط به ماهيت متون باشد درخور توجه و تأمل است و شايسته است تا محقق و يا مدرس قرائت خود را متناسب با درك و دريافت مخاطب از متن به چالش بكشد و درصدد تبيین منبسط (تطبيقي) از متن برآيد [...]

بعد از مرگم همراهم دو فنجان چای هم دفن کنید

(سیمین بهبهانی)

بعد از مرگم همراهم دو فنجان چای هم دفن کنید،

صحبت‌های من با خدا به درازا می‌کشد!

بندگانش بی‌اجازه وارد شدند،

خودخواهانه قضاوت کردند،

بی‌مقدمه شکستند و بی ‌خداحافظی رفتند.

نقد و تحلیل

سيمين بهبهاني فرشته‌ای است كه از جايگاه آسمان با مردمان زميني سخن می‌گوید.او با صنعت محبت پیمانه معاني فاخر را از الفاظ بی‌جان به مدد نفس مسيحايش محيي كرده است. و نيز به مدد فريادي كه فراگير شده است بر قالب مردارتهجري می‌خروشد كه در ننگ بی‌عشقی ققنوس وار می‌سوزد و می‌سازد.عنان خامه در دستانش بی‌تاب رقص موزوني است كه بر لبان نازك فام او در ارتعاش لرزش لغزيدن ميوه حيات است [...]

مولوی و شمس

 شمس از ابتدا استاد مولوي نبود. زماني كه مولوي عاشق و دلباخته شمس می‌شود، شمس بر مسند استادي مولوي نيست. رابطه شمس با مولوي رابطه‌ای در طول و از بالا به پايين (استاد به شاگرد) نيست، رابطه‌ای در عرض است. اگر رابطه مولوي با شمس رابطه استاد و شاگرد می‌بود، ما دو انسان داشيم: مولوي و شمس.

درحالی‌که ما يك نفر داريم مولوي. شمس از زبان مولوي به ما معرفي می‌شود. هيچ اثر و نشانه‌ای از بيان خود شمس وجود عيني و مصداقي ندارد. شمس تبريزي نور مطلق است و از انوار حق. انوار حق بر همه جوانب وجود منبسط مولوي يكجا تابیده و او را يكجا روشن می‌کند. مولوي یک‌باره شيفته می‌شود، نه به‌تدریج و تدرج. رابطه استاد و شاگرد رابطه‌ی تدريج و تدرج است. آیا تابندگي به‌تدریج است يا ناگهاني اتفاق می‌افتد؟

"شمسي تبريزي كه نور مطلق است

آفتاب است و ز انوار حق است"

آیا آفتاب را می‌توانید دفن كنيد؟

 (حمید ژیان پور)

اگر خودخواهی نبود، عشق هم نبود

انسان عشق را برمی‌گزیند، زیرا در درد خودخواهی خویش اسیر است. اگر خودخواهی نبود، عشق هم نبود. این‌که انسان نمی‌تواند از درد خودخواهی بیرون بیاید، درد بزرگ، عظیم و باشکوهی است که عشق را برای او به ارمغان می‌آورد.

عشق نماد درد اسارت انسان از خودخواهی است. اگر عشق می‌توانست انسان را از درد خودخواهی بیرون بیاورد، هر انسانی فقط یک‌بار عاشق می‌شد. به نظر می‌رسد عشق اول، ریشه در معشوق اول ندارد، ريشه در خود اول (نهاد) دارد.

(حمید ژیان پور)

سایه

(سمیه یوسفی)

یونگ معتقد هست که در ارتباط با دیگران ما می‌توانیم به انکشاف خود نائل بشویم. البته خاطرنشان می‌کند که برخی فقط افراد فرزانه این را فرصتی برای خودشکوفایی می‌دانند و دیگران در دام فرافکنی‌های متعدد گرفتار می‌شوند و هرگز نمی‌فهمند آنچه به دیگران نسبت می‌دهند بخشی از خودشان است[...]

نقد و تحلیل

عمیق‌ترین بخش سخن یونگ در تبیین سازه عشق، مطلبی است که "جانسون" به آن اشاره می‌کند؛ و این‌که این دو کهن‌الگو، فردی است و نباید روی دیگران فرافکنی شود. فرافکنی کهن‌الگو روی دیگران در نظریه یونگ جزء مهم و ضروری در توسعه درونی فرد است. به نظر من یونگ این نوع فرافکنی را ارتجاعی فرض می‌کند که به توسعه فرد از طریق ارجاع به بیرون برای برون‌رفت از مخمصه خودخواهی درونی انجام می‌شود و چون ارتجاعی است با ایجاد ارزش‌افزوده در توان بالقوه خویش با توان بیشتری به سمت "خود" بازمی‌گردد [...]

ساده ­لوحانه اگر زنده بماني، مُردي

(شراره رضوي)

ساده ­لوحانه اگر زنده بماني، مُردي

سازِ اين قافله را هجو بخواني، مُردي

اين قبيله همه با قبله قسم می‌سازند

غيرِ اين قبله رهِ غير بداني، مُردي[...]

نقد و تحلیل

این شعر تأمل من را برمی‌انگیزد. از آن سرودهایی است که شاعر را می‌توان در محتوای شعر دید؛ و نمی‌شود در مقابل حضور او بی‌تفاوت بود. وقتی شاعر را بتوان در شعر دید. فریاد شعر رساتر و زیباتر می‌شود. شعر جاری می‌شود و تو را در برمی‌گیرد. در این صورت نیمه پنهان تشخص شعر سرک می‌کشد و بی‌تاب و ناآرام خودش را به تو می‌نمایاند. این دشوار و البته بسیار مهم است که شعر بتواند با شاعر وحدت بیابد[...]