متن و منتقد

دخترکان

(سهیلا ورودی)

دقیق یادوم نیستک که چندساله بودم. فقط مدنم که مدرسه مرفتم. سه ماه تعطیلی بود. قومای بابای خدابیامرزم طرقبه مشستن. خنه باغ داشتن ته رودخنوار. یادومه که رفتم خنه یکی از رفیقای بابام. بهش مگفتن جوادخاکی. خواهرزنش هم‌سن‌وسال مو بود. همیشه وقتی مرفتم طرقبه، ای موره به‌زور نگه مداشت خانه‌شان[...]

نقد و تحلیل

داستان ريتم و ضرباهنگ ملايمي دارد. مخاطب در فرازوفرود نت موسيقي داستان، به هيجان می‌آید. نويسنده با هوشمندي ملودي را تنظيم نموده و نت‌ها را درست در جاي خود قرار داده است. دویدن‌های چالاكانه مريم، دختر سرزنده داستان، بخشي از آهنگ زير است كه تند و کش‌دار است و حركت كند توأم با طمأنینه راوي داستان، ضرب‌آهنگ بم دارد. فضاي داستان ملموس و باورپذير است. نسيم خنك باد از لابه­لاي شاخه‌های برگ‌های سبز درختان تنومند باغ خرم، دامن پرچين دختركان بازيگوش را به موجی دل‌نشین به حركت درمی‌آورد[...]

بهزاد فيروزآبادي

دست‌نوشته‌های بهزاد فیروزآبادی خواندني است. ما می‌توانیم با خواندن آنچه او به تصوير كشيده است، باورهايمان را نسبت به درك عمیق‌تر مؤلفه‌های انساني شرافت و شجاعت، تقويت كنيم. نمونه‌هایی كه در نوشته‌های او ارائه می‌شود، مصاديق واقعي و عيني از مجاهدت باورمند دليرمرداني است كه در پايمردي بر سر باورهاي فرهمندشان، علم رادمردي برافراشتند. بهزاد فيروزآبادي تا حدودي موفق شده است تا در لایه‌های زيرين و پنهان انديشه و باور رزمندگان نفوذ كند[...]

من به حافظ ایمان دارم

(ثریا تاج نیا)

من فال قهوه گرفته‌ام، کارت تاروت و ماروت برداشته‌ام، من نیت کرده‌ام در فال حافظ، آمدن تو را، من یک بخش شناسنامه‌ام نوشته‌شده عاشق، بخش معشوق همچنان خالی و سفید باقی‌مانده است، من فال ارمنی گرفته‌ام. فال شمع، نیت کرده‌ام کی این صفحه‌ی سفید شناسنامه‌ام رنگی می‌شود، قسمت معشوق را می‌گویم... در فال حافظ آمد: در دایره‌ی قسمت ما نقطه‌ی پرگاریم [...]

نقد و تحلیل

تأثیرگزارترین بخش از محتوای متن، پیامی است که نویسنده پیامبرگونه در انتها، ابلاغ می‌کند. گویا به او الهام شده است تا پیامبر این پیام باشد. او ناخودآگاه، پیش‌بینی همه آنچه را که در فال حافظ و... وجود دارد، به مادر نسبت می‌دهد. انتها را به آغاز گره می‌زند و انسجام مفاهیم پرمعنی در حافظ و مسیح و ... را با کلمه‌ای زنده که حیات زمینی و آسمانی دارد، يعني مادر، تضمین می‌کند[...]

من خون‌بهای عشق را دادم

(ثریا تاج نیا)

من خون‌بهای عشق را دادم همراه با بر باد رفتن روزهایم... تو بهای عاشقیم را هنوز پرداخت نکرده‌ای... من در کوچه‌ی انتظار، زبانزد شده‌ام... بهای عاشقیت چرا نمی‌بارد...

نقد و تحلیل

اگر در شعری، ابتدا و انتها، با استفاده از مفاهیمی که بار ارزشی دارند بسته شود، عمیق‌ترین واژه‌ها در مواجه بین آغاز و فرجام شعر، قربانی فشار ناشی از جهت‌گیری ارزشی، پایمال خواهند شد. در بسیاری از موارد، زمانی که گوینده، با کلمات بسته و جهت‌دار آغاز می‌کند، نشان می‌دهد که مصمم است تا جهت مسیر شعر را برای ارائه قضاوت و حکمی از قبل صادرشده، مشخص کند. در این صورت، به نظر من شاعر مسلح است و هدفش را از قبل، مشخص نموده است [...]

هیچ‌کس زاغچه‌ای را سر یک مزرعه جدی نگرفت

(سهراب سپهری)

"باید امشب بروم

من که از بازترین پنجره با مردم این ناحیه صحبت کردم

حرفی از جنس زمان نشنیدم

هیچ چشمی عاشقانه به زمین خیره نبود

کسی از دیدن یک باغچه مجذوب نشد

هیچ‌کس زاغچه‌ای را سر یک مزرعه جدی نگرفت ... "

نقد و تحلیل

"باید امشب بروم" استفاده از کلمه "باید" بر انجام قطعی کاری تأکید می‌کند که شاعر پرهیز دارد تا به آن تفاخر کند و مدعی شود که از دل تاریکی به‌سوی روشنی وحدت وجود بالا کشیده است او مدت‌ها است که برکشیده است.

"شب" استعاره‌ای برای پرده‌پوشی شاعر بر اسرار این بالارفتن و اوج گرفتن است. "باید امشب بروم" کلمه شب همچنین ابهام و سردرگمی شاعر را در بیان چگونگی درک ابتهاج مجذوبیت وحدت وجود، بیان می‌کند و البته تواضع او را در بی مدعا بودن نیز نشان می‌دهد. پرده شب کشیده شده است و او خود نمی‌داند که در جذبه درک وحدت وجود، چگونه پله‌پله تا ملاقات خدا رسیده است، اما چند نشانه واضح را به ما نشان می‌دهد [...]

ثريا تاج نیا

دست‌نوشته‌های ثريا تاج نیا، دل نوشته است. واژه‌هایی كه او بكار می‌گیرد بخش زيادي از آن عامداً انتخاب‌شده‌اند تا در بيان منويات دروني شاعر، معرف نگرش و باور او باشند. ثريا تاج نیا به سعي و عمل خويش واقف است. او واژه‌ها را آن‌گونه كه می‌پسندد سازمان‌دهی می‌کند. دل نوشته‌های او ترجمان باورهاي او هستند. باورها می‌توانند خاستگاه لغزش انسان به سمت جهت‌گیری ارزشي باشد. جهت‌گیری‌های ارزشي شرايط را براي قطعيت و جزميت مهیا می‌کند. جزميت حجاب خودآگاهي است[...]

مادر... نسخه­ ی شما شفای من نبود

(ثریا تاج نیا)

از حرفش خنده‌ام می‌گیرد، اما به روی خودم نمی‌آورم. مادرم را می‌گویم... می‌گوید این چه اتاقی است که برای خودت درست کرده‌ای، وسط یک‌مشت عروسک و کتاب خودت را زندانی کرده‌ای... و دستش را دراز می‌کند تا کتاب‌هایم را مرتب کند... تند می‌گویم مامان به کتابام دست نزن خودم باید جمع کنم... دستش را عقب می‌کشد خیره می‌شود [...]

نقد و تحلیل

در محتواي ماهيت متن، نوعي تعلق‌خاطر و وابستگي به نطفه عشقي ماندگار و اصيل وجود دارد كه زودهنگام و عقيم بسته‌شده است. مادر نمادي از عشق كامل و اصيل است كه نويسنده آن را براي نشان دادن اوج تمناي رسيدن به عشق كامل بيان می‌کند، آنجا كه می‌گوید "مادر سرش را انداخته است پايين گل‌های قالي را مي شماره و اشك می‌ریزد" عشق كامل و اصيل را با استفاده از تداعي بين گل‌های قالي (نشانه اصالت) و نگاه مادر به گل‌های قالي (نشانه پيوند و تداعي دو عنصر اصيل) بيان می‌کند [...]

همه‌ی هستی من شده است تاوان یک گناه

(ثریا تاج نیا)

همه‌ی هستی من شده است تاوان یک گناه...

گناه من دیدن چشم‌های تو بود...

از گناه من این‌گونه بی‌تفاوت عبور مکن...

من تاوانش را پرداخت می‌کنم...

نقد و تحلیل

این شعر حاوی مؤلفه‌هایی است که در اعراض از خودآگاهی و درک ناخودآگاه، از محتوای غیرکلامی برخورداراست. نزدیک شدن به قلمرو ناخودآگاه دست‌نخورده و درک مراتب آن، تجربه‌ای نادر و لطیف است. من مسحور عمق نگاهی شدم که همه هستی‌اش (معشوق) را به‌یک‌باره عمیق و درونی تجربه می‌کند و دلیرانه حاضر است همه تاوان آن را بپردازد. این‌گونه دلیری و پایمردی تجربه‌ای لطیف و نادر است[...]

لیوان شیشه‌ای لبه‌ی میز

(علی ناصری)

از خالی بودنِ خانه می‌ترسم. دخترم اتاق بغلی خواب است. پیام‌هایم به حمید نرسیده‌اند. تلگرام هم نصف شبی چنگی به دل نمی‌زند. موبایلم را پرت می‌کنم روی آلبوم عکس‌های خانوادگی و تلویزیون را روی مستند حیات‌وحشی که پخش می‌کند خاموش می‌کنم. وقتی خانه تاریک است، سکوت بیشتر به چشم می‌آید. همین‌که به سقف نگاه می‌کنم از خانه‌ی کناری صدای خنده‌ی بلندی می‌شنوم. بلند می‌شوم و می‌‌روم کنار دیوار. موهایم را جمع می‌کنم و سرم را روی کاغذدیواری پر از پروانه می‌گذارم. چند نفر روی صدای خفه‌ی ترانه‌ای بشکن می‌زنند و زمزمه می‌کنند [...]

نقد و تحلیل

داستان تند و سریع آغاز می‌شود؛ مانند بازی کودکان که بی‌مقدمه و بی‌منظور است. فضای بسته اتاق، صفحه شیشه‌ای موبایل و ذهن وسوسه‌انگیز راوی که هرگز به خود اجازه نمی‌دهد بیشتر از ماندن در سطح اولیه صحنه، به لایه‌های عمیق‌تر غور کند، لذت ناشی از بازی هیجانی را با کمترین هزینه، سریع و فوری تداعی می‌کند. سه سطح، اتاق بسته، صفحه گوشی و ذهن راوی که در ابتدا بدون تأمل او را وسوسه می‌کند نشان‌دهنده ماندن در سطح است[...]

تحلیل نقاشی کودک

(موضوع: نقاشی گاو)

در يك تحلیل اولیه از این نقاشي مایلم چند نکته را با ذکر دلیل با توجه به وجوه مورد تأملي که در خطوط ساده و مورب این نقاشي وجود دارد، ذکر کنم. این پسر نازنین، به نظر من در ترسیم تصور خود از گاو داراي نوعي هوش شهودي است. در هوش شهودي شما با کلیتي مواجه می‌شوید که به‌یک‌باره و به‌فوریت در کسری از زمان خلق می‌شود و در بداهت و سادگي مفهومي از ماهیت مستتر از برداشت ذهني خالق اثر را به دست می‌دهد. ازاین‌رو قابل‌توجه برای تحلیل و واکاوي است.