متن و منتقد

متن فاخر

متن فاخر خودش، خودش را لو می‌دهد و در گوش انسان فرياد می‌کند.

به هر شكلي خودش را به انسان هويدا می‌کند و مانند زيبارويي كه تاب مستوري ندارد از هر روزني مانند نور بيرون می‌تابد.

اين حس دروني است كه به بيان، اصالت و كمال می‌بخشد و آن را فاخر و ارزشمند می‌کند.

(حمید ژیان پور)

مغلوب

کسی که مفتون می‌شود، مغلوب می‌شود.

کسی که مفتون می‌شود، عاشقی می‌شود که خودش معشوق شده است.

عاشق افتخار می‌کند که مفتون شده است و دوست دارد تا مغلوب شود.

(حمید ژیان پور)

وسواس

(مرضیه داوود پور)

خانم افتخار توی پنجدری نشسته بود و پاهایش را زیر کرسی داغ دراز کرده بود و با فراغت به رختخواب‌پیچ پشت سرش تکیه و با لذت چرت می‌زد. بعد از یک حمام طولانی و پردردسر آن‌هم برای آدم وسواس چرت زدن زیر کرسی مزه داشت. آقا جلال، بچه شش‌ماهه‌اش زیر سینه بود و شیر می‌خورد. بچه به کام انداخته بود و آرام و منظم مک می‌زد. حالا که بچه پاک و طاهر بود، دلش می‌آمد که بدون ترس از نجس شدن ماچی از پیشانی‌اش بردارد. اوایل زمستان بود و هوا سرد شده بود[...]

نقد و تحلیل

داستان را مطالعه کردم. در داستان، شخصیت عمیق و نسبتاً پیچیده خانم افتخار قربانی، توصیف پررنگ و به نظر غلوآمیز رفتار وسواس گونه می‌شود. اشاره‌های دقیق نویسنده به زندگی فردی و خصوصی خانم افتخار، بیان مستندات و شواهدي برای توجیه به تصویر کشیدن رفتار وسواسی خانم افتخار در بطن جامعه گرفتار امکانات اولیه و بدوی است. خانم افتخار در میان توصیف نویسنده از بزرگ‌نمایی رفتار وسواس گونه، مانند جلال آقا کودک معصوم، در همان حوض پر یخ فرومی‌افتد و به‌تدریج وجوه دیگر شخصیت پرافتخار او که از خانواده اسم‌ورسم‌دار است و برورو و چشم وابرویی دارد و اندام موزون او با آن قدبلند او را خانم افتخار کرده است، آب می‌شود و نفسش بند می‌آید[...]

محمدرضا شیخ

محمدرضا شیخ، یک انسان علاقه‌مند و محقق درزمینه­ ی طبیعت‌گردی است که سال‌های پربرکت عمر خود را عاشقانه صرف کنکاش علمی در زوایای پنهان و ناشناخته طبیعت پررمزوراز ایران و به‌ویژه خراسان نموده است. تألیفات او مرجع قابل قبولی برای انجام کارهای تحقیقی است و به نظر می‌رسد حاوی منابع و مأخذ دست‌اول باشد. محمدرضا شیخ برای استفاده از منابع مورد استناد در پژوهش‌های میدانی خود، با وسواس، دقت و تأمل یک پژوهشگر، به جمع‌آوری اطلاعات جامع، اقدام نموده است. دامنه فعالیت‌های او در حوزه‌های کوه‌نوردی بین‌المللی، غارشناسی، درختان کهن‌سال، جانوران وحشی و شناخت گیاهان کوهی و جنگلی، بوده است.

نامه به فرزندی که به دنیا نخواهم آورد

(سهیلا عبدالعلی‌زاده)

فرزندم

فرشته‌ی زیباروی من

مرا ببخش، نمی‌خواستم چون من در انحصار مشت‌های پولادین ذره‌ذره آب شوی، نمی‌خواستم خس و خاشاکت پندارند، که هرزمان به تنگ آمدی و غبار نشسته بر پیکر رنجورت را تکاندی، فتنه‌گر خطابت کنند و بازیچه‌ی دست بیگانگان. تو را به دنیا نخواهم آورد، چراکه دنیای این روزهای من اصلاً زیبا نیست، می‌توانستم مادرت باشم اما نمی‌خواهم همچون من در انحصار چوبک‌های دار و جوخه‌های اعدام، از عشق ورزیدن منع شوی. نمی‌خواهم همچون ما، عشق را در کوچه‌پس‌کوچه‌های تاریک شهر تجربه کنی[...]

نقد و تحلیل

من این متن را از بند "فرزندم تو آریایی می‌شدی اگر به دنیا می‌آمدی ..." تا انتها، شفاف، روان، تأثیرگذار و بدون جهت‌گیری سیاسی یافتم. محتوای متن فاقد جهت‌گیری سیاسی و قضاوت است. نویسنده در باطن خویش تأمل نموده و با درک زمینه مشترک از ناخودآگاه جمعی، حماسه انسانیت سروده است. انسانیت، داغدار سیاست زدگی، جهت‌گیری‌های سیاسی، قضاوت و بازی‌های ناشی از آن است [...]

سوریه نمی­ شویم

(سمیه یوسفی)

در چند روز اخیر که کشورمان در حال تجربه بحران است و شرایط برای اظهار وجود گروه‌های مخالف و معترض مهیا شده، از هیچ‌چیز بیشتر از کور و خشن بودن این جریان نترسیده‌ام. چند سال است که کشورهای همسایه و منطقه آشوب‌های جدی و جنگ و درگیری و سقوط در دامان گروه‌های تکفیری را تجربه کرده‌اند و در این میان هیچ توشه ارزشمندی نیز نصیبشان نشده است[...]

نقد و تحلیل

به نظر من محتوای متن، دارای جهت‌گیری سیاسی به سمت تخریب رفتار آگاهانه مردم و نادیده انگاشتن باورها و تأملات ناشی از درک و تجربه سیاسی آنان از بافت زمینه‌ای که در آن به‌طور عینی و ملموس زندگی می‌کنند، است. به نظر می‌رسد این، نوعی نگاه سیاسی تحذیری است که با استفاده از شواهد مقاطعه­آمیز و وهن آور، بدون ارائه مستنداتی از متن و تحلیل دقیق زمینه، از بالا به پایین نگاه ملکوتی برای تحذیر و دور نگه‌داشتن مردم از خطری که به نظر نویسنده، مردم از آن آگاهی عمیق و دقیق سیاسی، اجتماعی ندارند، است [...]

امید

اميد انتهاي يك نتيجه سازنده است. وقتي می‌گویید اميدوارم به انتهاي يك نتيجه سازنده رسیده‌اید زیرا اميد، نهايت نتيجه است. وقتي می‌گویید اميدوارم يعني به سازنده بودن نتيجه، اطمينان امیدبخش داريد.

زندگي خود، اميد است و به‌جز گفتن اميدوارم چيزي بيشتر نمی‌توان در دنياي ممکن‌الوجود بيان كرد و بيشتر از آن غلو است. اگر امید نباشد، می‌میریم، شاید جسمی نه اما روح حتماً می‌میرد.

(حمید ژیان پور)

فروغ فرخ­زاد

به نظر من فروغ فرخزاد، ميان درك تجربه ارسطويي و افلاطوني از شعر در كشاكش رفت‌وآمد بود. ابراهيم گلستان شير پير بيشه انديشه، معتقد است؛ فروغ، مراحل درك شهودي از شعر را مرحله‌به‌مرحله مبتني بر درك زمينه آگاهي معقول و خردمندانه از قالب و محتواي وابسته به زمان، پيش برده است. ازاین‌جهت و مبتني بر نظر ابراهيم گلستان به نظر می‌رسد، فروغ فرخ‌زاد در شعر يك فيلسوف مشكوك بود كه فرصت آن را نيافت تا درجه‌ای از يقين افلاطوني را درك و تجربه كند.

(حمید ژیان پور)

امشب و فردا شب و هر شب

(اصغر پور انتظاری)

امشب و فردا شب و هر شب

بیاد تو مثل دیشب و پریشب

اشک آید و غم خانه دل ویرانه

حال مرا درنیابد جز ماه شب

نقد و تحلیل

شعر گلوی شاعر را فشار داده است. صدای شاعر رسا نیست. مبهم و نارسا فریادی فروخفته را همراه با بغض اشک‌آلوده بیان می‌کند و ما به‌جای درک واضح مفاهیمی که از عمق جان او می‌تراود، فقط اشک‌های جاری او را می‌بینیم. اشاره شاعر به اینکه "حال مرا درنیابد ماه". تأیید شاعر بر بی‌توجهی مخاطب به مفاهیم بغض فروخفته اوست که البته از گلوی او مبهم و نارسا بیان می‌شود[...]

پس زنده‌باد اميد

(سيد علي صالحي)

در ازدحام این‌همه ظلمت بي عصا

چراغ را هم از من گرفته‌اند

اما من

دیواربه‌دیوار

از لمس معطر ماه

به سایه‌روشن خانه بازخواهم گشت[...]

نقد و تحلیل

در این شعر، شاعر با استفاده از تفکر استقرایی، گام‌به‌گام مخاطب را به انتهای باور امیدوار خود برده و او را سخت تحت تأثیر قرار می‌دهد. مخاطب در کوچه بن‌بست منطق شاعر، راه گریز جز تسلیم ندارد. شاعر اما از شوق رسیدن به موعود (امید) مخاطب را با رعشه طوفان‌های هزار هیولای بیدار در کمین امید، آشنا می‌کند[...]

شام آخر

(مرضیه داوود پور)

خانم رباب پنبه سرخاب را به گونه‌های طوبی مالید و آن را با دقت پخش کرد. عقب­عقب رفت و از دور تماشا کرد. بعد هم بقیه پنبه‌ها را جلوی سینه پیراهن گذاشت و گفت: این‌جوری بهتر شد؛ اما عیبش اینه که داماد فکر می­کنه، اینا گوشت هست و دنبه اما می بینه که پشم هست و پنبه... و بدون توجه به طوبی که از خجالت سرخ‌تر شده بود، چادرش را به سر انداخت و به‌طرف مجلس زنانه رفت. با رفتن خانم رباب، طوبی که در اتاق زیر تالار تنها مانده بود، فتیله چراغ لامپا را پایین کشید و در تاریکی به سمت پنجره رفت و بااحتیاط طوری که سرخاب‌ها پاک نشود، سرش را به شیشه نزدیک کرد[...]

  نقد و تحلیل

شام آخر، آخرین طعام است که طعم آرامش می‌دهد. خانه آقاجان، محفل امن است. دورتادور خانه، معطر به عطر اعتقاد آقاجان است. طوبی، دوشیزه نازنین، مانند درختی پرطراوت در بهشت اعتقادات مردی وارسته و اصیل، برکشیده و رشد کرده است. شام آخر، آخرین طعام گوارایی است که طعم دلواپسی جدا شدن از آن، امنیت باطن طوبی را مانند درختی که در مسیر وزش باد قرار بگیرد می‌لرزاند. بعدازآن شب پرماجرا، طوبی پای در ورطه خوف و رجاء می‌گذارد [...]

فضاي مجازي

(حمید سلطان‌آبادیان)

دائماً آنلاین می‌باشم و معتادم به آن

هست واجب‌تر برايم از هوا و آب و نان

يا كه سرگرم چتم يا گردش اندر دشت وب

گور باباي گذشت ساعت و وقت و زمان

نصب كردم روي سيستم يك اَبَر فیلترشکن[...]

نقد و تحلیل

فضاي مجازي به‌خودی‌خود يك زمينه است. بستر است. فضاي مجازي فضاي محمل انتقال پيام است. پيام حاوي محتوا است. مخاطب محتواي پيام را دريافت می‌کند نه زمينه پيام. زمينه در نقش يك رسانه در انتقال صحيح، كامل و درست و سريع پيام نقش دارد. در روان‌شناسی يادگيري معلم نيز در نقش يك زمينه و به‌عنوان يك رسانه در انتقال محتواي پيام فعاليت هدف‌دار می‌کند[...]

دكتر باستاني پاريزي

 ما در نگاه دكتر باستاني پاريزي، عظمت مدنيت پيچيده و پرشکوه زندگي ايرانيان را در ساختن تمدن با دستاوردهاي مادي و معنوي انساني را به‌دقت و لطافت، می‌بینیم. نگاه دكتر باستاني پاريزي چشم‌انداز آينده پرافتخار ايرانيان آريايي را بر مبناي شواهد مدنيت پيچيده و پرشکوه گذشته، براي ما و نسل بعد از ما به‌روشنی و لطافت تبيین می‌کند. او ني شكسته است و شكر آورده است. مذاق جان ما پر اميد و شيرين است. روح پرفتوحش شادباد.

(حمید ژیان پور)

مش قمر

(مرضیه داوود پور)

وقتی برای اولین بار مش قمر به خانه پری خانم آمد بچه‌ها از دیدنش جا خوردند. پریوش پشت سر پری خانم پنهان شد و پری‌چهر لب ور‌چید اما منوچهر به او خیره ماند و تماشایش کرد. یک‌چشم مش قمر سفید بود و پلک آن نیمه خفته و پای چپش هم می‌لنگید. چادر سرمه‌ای‌رنگ و رو رفته‌ای به سرش انداخته و دو تا گیس بافته حنا زده از زیر چارقدش بیرون زده بود. ناخن‌ها و کف دست‌هایش هم مثل گیس‌ها قرمز بودند[...]

نقد و تحلیل

مش قمر از نام تا فام آبستن حوادث است. مش قمر، جمع نقيضين است. او به شكل خلاقانه‌ای به ابراز خويشتن می‌پردازد. منطق او براي ابراز خویشتن، در بطن تناقض دروني كه حاصل تجربه اجتماعي او در رويارويي با حوادث است شكل می‌گیرد. كاويدن هسته دروني شخصيت مش قمر. تحليل و بازشناسی اجزاء و عناصر متناقضي است كه در عين عدم تجانس، در ساخت، كليتي واحد و منسجم دارد. در اين كليت، بعد عاطفي و بينشي مهم‌تر از بعد عقلاني است[...]

نظام مدیریت بحران، نظام مدیریت سرکوب

(حامد آئینه ­وند)

در شامگاه گذشته وقتی تهران متعاقب زلزله ۵.۲ ریشتری لرزید و مردم به خیابان‌ها آمدند، پمپ‌بنزین‌ها شلوغ شد، ترافیک شدیدی در اوج آلودگی تهران شکل گرفت و خط‌های ارتباطی با اختلال شدید مواجه شد. اگرچه این زلزله تخریبی بر جای نگذاشت و تلفاتی در پی نداشت اما خیابان‌های تهران را قفل و آرامش روانی شهر را مختل کرد. قفل شدن خیابان‌های تهران در چنین وضعیتی به این معناست که در صورت رخداد زلزله‌ای باقدرت بیشتر عملاً امکان امدادرسانی وجود نخواهد داشت و حجم تلفات میلیونی، کلکسیون فجایعی را که در طول ۴ دهه گذشته در کشور توسط مدیران نظام رخ‌داده است را تکمیل خواهد کرد[...]

نقد و تحلیل

یک تحلیل ساده اما روشمند از متن، نشان می‌دهد که محتوای متن مبتنی بر آموزه‌های علوم سیاسی به‌درستی و به‌دقت تبیین نشده است. متن بیان حکم و قضاوتی است که نگرش مخاطب را آماج جهت‌گیری اهداف سیاسی، قرار می‌دهد. ساختار و بافت درونی این نوع مطالب ضعيف و البته به نظر می‌رسد مبتنی بر شواهد و مستنداتی است که تفسیر جهت‌دار، به آن جهت می‌دهد [...]