متن و منتقد

متعهد / متقدم

نويسنده متفكر، متأخر از انديشه است؛ ابتدا می‌نویسد بعد فكر می‌کند.

نويسنده متعهد، مقدم بر انديشه است؛ ابتدا فكر می‌کند بعد می‌نویسد.

(حمید ژیان پور)

جايگشت تداعي

سیروس مرادی

تحولات سیاسی زبان رایج را تغییر داده و کلمات جدیدی را وارد زبان کرده و یا کاربرد واژه‌های قدیمی را تغییر می‌دهند. این شعر از سایه برای اولین بار در مجله فردوسی، اسفند سال 1332 حدود 7 ماه بعد از کودتای 28 مرداد چاپ شد. به "بال شکسته"، "پای بسته" و پرواز بلند در شرایط اختناق معانی جدیدی پیدا کردند.

حمید ژیان پور

تحولات سياسي، يعني زبان تحولات سياسي.

بنابراين، تحولات و تغييرات، مقدم بر زبان فرض نمی‌شود.

كلمات جديد، حاصل تأملات زبان انديشي است و به نظر می‌رسد عكس آن نمی‌تواند منطقاً روا باشد [...]

الاکلنگ زندگی

(امیر معصومي)

دلم تاب برمی‌دارد

اگر

نگاهت سُر خورد

روی شعرهای من!

افسوس!

نگاه تو سنگین

دل من بی‌جان!

بازهم الاکلنگ زندگی!

نقد و تحلیل

"نگاه سنگين، دل سنگين"

ابتدا و انتهاي شعر، به زيبايي به هم گره‌خورده است و در توازن موزون صورت، واجد فرازوفرود (بالا و پايين) است. از اين منظر شعر سيال است و می‌تواند در ذهن مخاطب جاري شود.

اما "نگاه سنگين و دل بی‌جان" شعر را از تموج، انداخته است [...]

باختن و ساختن

من بر اميد دل‌بسته‌ام نه آرزو...

آرزو را نمی‌شود ساخت

ما آرزو را می‌بازیم

و اميد را می‌سازیم

آنچه می‌سازیم، سهم انديشه ما است...

(حمید ژیان پور)

ماندن و رفتن

می‌اندیشم؛

ماندن دشوارتر از رفتن است...

كسي كه می‌ماند بر آینده‌اش مانده است و كسي كه می‌رود، آینده‌اش را می‌برد...

(حمید ژیان پور)

داستان مرگ

داستان مرگ، داستان معنا است و نه رویداد... در معنا استنباط ما از مفاهیم و گزاره‌ها، به‌هم‌پیوسته است و از یک طرح کلی به نام طرح‌واره، تبعیت می‌کند. طرح‌واره معرف استنباط ما از معانی است و فراتر از رویداد به بازنمایی نمادین و سیال مفاهیم می‌پردازد. این‌که جزئیاتی از فراشدگی در مرگ و تعلیق در میان زمین و آسمان، داستان مرگ باشد، چیزی شبیه انداختن سنگ‌ریزه در ناودان باران است که صدای آن خوش می‌نمایاند، اما آن‌قدر سیال و روان نیست تا مانند باران معنا بیافریند.

داستان مرگ، داستان معنا است نه رویداد... به نظر می‌رسد اگرچه این دشوار می‌نمایاند تا معنای مرگ را از ناودان وجود عبور دهیم بااین‌حال مواجهه نویسنده با مرگ، مواجهه استنباط معنا است و پرداختن به معنا مستلزم درک تکلیف شهودی از سیالیت است. سیالیت توصیف جزئیات نیست که مانند سنگ‌ریزه آن‌قدر سنگین باشد که بشود آن را پرتاب کرد. سیالیت، فرشدگی دارد، بر ما محیط است و ما را به‌سوی ناشناخته‌های ناپیدا پرتاب می‌کند.

نوشتن از مرگ، معنا می‌آفریند و به‌جای آنکه ما را برانگیزد ما را برمی‌آشوبد و به تحیر در سیالیت مفاهیم هدایت می‌کند. صادق هدایت مصداق بارز و نمونه واحد در تبیین داستان مرگ است...

(حمید ژیان پور)

تاريخ دور

می‌اندیشم؛

تاريخ دور، در روايت مجاهدت‌های كور، نشان داده است كه در راه آزادي، ميوه وجودمان در سردي خشونت مبارزه، يخ می‌زند و ما می‌شویم آدم بی‌روح كه راه را بر فلاح و سلاح را بر صلاح، ترجيح داده‌ایم...

(حمید ژیان پور)

صف عشق

دير زماني است؛

براي عيش و عشق، مانند نان در صف ایستاده‌ایم...

(حمید ژیان پور)

مرگ

می‌اندیشم؛

مرگ، جانكاه است...

و اما مرگ، ما را می‌رویاند...

(حمید ژیان پور)

آغوش

می‌اندیشم؛

آغوش، دریچه‌ای است به‌سوی رؤیای بهشت...

 و بوسيدن، افروختن شعله شوق از خود بريدن است...

(حمید ژیان پور)

عشق و معنا

می‌اندیشم؛

هر معنايي از رابطه شكل می‌گیرد و عشق، موضوع، مكان و ابژه اين معنا است...

(حمید ژیان پور)

عشق

و اما عشق؛

از بيشه شهوت به‌سوی دريچه فرصت و از آنجا به‌سوی انديشه فطرت، در حركت آرام و تدريجي است...

(حمید ژیان پور)

ولادت امام رضا

معرفت، آستان بوس مقام عصمت است

تجلي حق،موسی الرضا (ع)، هشتمين امام حجت است.

(حمید ژیان پور)

رمان به‌عنوان یک نظریه داده بنیاد

می‌اندیشم؛

رمان، يك نظريه زمینه‌ای يا داده بنياد تلقي می‌شود، وقتي داراي روايي دروني و اعتبار بيروني باشد.

در اين صورت ما بايد قادر باشيم در بافت و زمينه، مؤلفه‌های (مفاهيم، مقوله‌ها و گزاره‌ها) تخيل، اعتبار دروني و در تحليل و تبيين عناصر نظام‌دار پدیده‌ها، انسجام و وحدت بيروني را بيابيم.

(حمید ژیان پور)

خشونت

می‌اندیشم؛

خشونت، مذهب رهايي است كه در آن شعر، موسيقي و هنر، تجربه رهايي نمی‌یابد...

(حمید ژیان پور)

قدرت و تأیید زنانه

(الف_نوشاد)

رابطه قدرت و امر زنانه همیشه پیچیده بوده، هیچ قدرتی بدون تأیید زنانگی تثبیت نمی‌شود؛ اما این تأیید یک تأیید ساده نیست. بدن زن به‌مثابه ویترین تمدن باید این تأیید را بازتاب دهد. همان‌گونه که در غرب مانکن‌ها و ستاره‌های سینما برای سرمایه‌داری لیبرال همین کار را می‌کنند و همان‌گونه که جمهوری اسلامی چهل سال است، از زن می‌خواهد الگوی پوشش را با تنش بازتاب دهد. مسئله فقط حجاب نیست، مسئله تثبیت یک گفتمان سیاسی است که قدرت از طریق آن کدگذاری و پیاده می‌شود. بدن زن حامل فرهنگ است.

پرسش اینجاست: آیا فمینیسم می‌تواند بدنش را به دست بیاورد یا این‌که این جریان تقدیر است و درنهایت زنان باقدرت برای نوعی از گفتمان به توافق می‌رسند؟ به‌هرحال زنان یک قرن است برای به رسمیت شناخته شدن به‌مثابه یک سوژه سیاسی و حقوقی می‌جنگند، اما تا زمانی که بدنشان را در حوزه اقتصاد سیاسی پس نگیرند، سوژه نمی‌شوند، حتی اگر در همه قانون‌های دنیا از حق برابر برخوردار باشند.

نقد و تحلیل

تحليل گفتمان متن نشان می‌دهد، متن در مغالطه صورت و معني درافتاده است. بدين معني كه بدن زن را با هويت زيبايي شناسانه پيكره زن، يكي انگاشته و احكام صورت را بر معني جاري كرده است. در اين صورت، نقش هويتي زن تقليل يافته و زن به مثابه نقش زن در تقدير تحديد (محدودیت) تن از هويت نقش زنانه‌اش كاسته شده و مقهور قهر (غلبه) هويت نقش فاعليت شده است.

نگرش متن به زن، گفتمان مردسالاري است كه نفس زن را در فرهنگ و تمدن، مغلوب نقش زن می‌داند.

(حمید ژیان پور)

جهان روشنفکری

می‌اندیشم؛

در جهان روشنفكري، وجه غالبي از سياست كه در آن فلسفه حضور ندارد، در كار تهیج احساسات مردم است...

(حمید ژیان پور)

تهی شدن

می‌اندیشم؛

وقتي از كسي، جايي يا چيزي تهي می‌شوی... در حال پر شدن در خودت هستي...

(حمید ژیان پور)

عدالت

می‌اندیشم؛

عدالت، نردبان تجافی است که همه شوق بالا رفتن از آن را دارند...

(حمید ژیان پور)