متن و منتقد

گفتگو

ظَن و مَن

حمید ژیان پور

می‌اندیشم؛

شعر، چالش میان ظن و من است. بدون درگیری میان این دو، شعر متولد نمی‌شود...

محمد آزادی

شعر، اندیشه است. شعر گاهی قطعیت است نه گمان است نه توهم، آوایی از درون‌مایه‌ی جان است، ندایی لطیف در قالبی که نظر مخاطب را مجذوب و درون شاعر را برملا می‌کند.

شعر زبانی است موازیِ افکار و اندیشه، گاه در آن و گاهی برای همیشه.

بیان‌گر حالاتِ روحیِ شاعر است. برآمده از شعور است و غوغای درون، گویای تعمق و تفکر و نماینده گرایشات ذهنی و زبان دل و شعر، شعور است.

شعر، بگوومگوهایی است از رازهای مگو.

حمید ژیان پور

به نظر می‌رسد شما معنای لغوی ظن یعنی گمان و توهم را در نظر می‌گیرید. درحالی‌که ظن در معنای لغوی نیز از پندار آدمی برمی‌خیزد. بوف کور صادق هدایت اگرچه شعر نیست اما سروده‌ای انسانی است که ظن او درباره انسان را از تن عبور می‌دهد و به سرود تبدیل می‌شود. این‌گونه است که زبان هدایت زبان جهان‌شمول می‌گردد.

اینکه می‌گویید "شعر گاهی قطعیت است." شعر قطعیت، شعر سیاسی است و شعر سیاسی شعر رجایی یا پر امید نیست.

محمد آزادی

البته و برای ظن و گمان، با توهّم معنایی مترادف نمی‌بینم که توهم، خیال محض است و ظن و گمان در محدوده واقع.

و این‌که نوشته‌های جناب هدایت جهان‌شمول شده، اگر شده باشد، از شعور برآمده نه از توهم.

قطعیت از این نظر که ماهیت و درون‌مایه‌ی شاعر است. بیانگر اندیشه‌ی شاعر، خواه سیاسی، خواه عرفانی و...

خوف و رجاء، بسته به برداشت مخاطب است. ممکن است با آنچه در اندیشه شاعر گذشته است، متفاوت باشد.

حمید ژیان پور

ظن یعنی توهم؟

محمد آزادی

از این نظر گفتم که در بیان نظراتم، شمارا متوجه کنم که من بین توهم و ظن فرق می‌گذارم.

حمید ژیان پور

گفتگوهای من اینجا با دوستان نه برای بیان حرف‌های سنگین یا ارائه نظرات رنگین است. بلکه به نظر خودم برای شکستن تابوهای الگوی ذهنی دانش روایی و اطلاعات ثنایی (ستایش) است. علم اطلاعات ما را به‌سوی انقیاد از گذشته و دانش‌اندوزی در نوشته‌ها به‌پیش می‌برد. بایسته است تا در مقابل استبداد عینی تلاش ذهنی بنماییم...