متن و منتقد

هر چه ما را گریاندند...

(عرفان نظر آهاری)

هر چه ما را گریاندند بر خندیدن مصرتر شدیم

هر چه برایمان غم و اندوه آوردند به شُكر و شادی مشتاق‌تر شدیم

هر چه ناامیدمان کردند امیدوارتر شدیم و هر چه از مرگ گفتند بیشتر در پی زندگی دویدیم.

نقد و تحلیل

به نظر من محتوای این سخن، حاصل تأملات فلسفی نیست و به سمت نتایج عمیق و منبسط ذهنی حرکت نمی‌کند. این بیان نوعی جهت‌گیری به سمت نتایج مصادیق عینی است و به‌جای تأکید بر مفاهیم پیچیده زندگی، بر کاربرد مصادیق عینی مفاهیم تأکید می‌کند. تأکید بر جهت‌گیری کاربرد مفاهیم، سخن را از وجاهت تأمل فلسفی خارج و در سطح مشاوره روان‌شناسی، پایین می‌آورد در این صورت از شدت دامنه تأثیر آن می‌کاهد. همان‌طور که قبلاً بیان شد، سخني اديبانه است كه بر گزاره‌های نتايج ذهني بناشده است و در تحليل مفاهيم، مصاديق عيني و خارجي متأخر از نتايج ذهني است. گفتگو در ارزش ذاتي مفاهيم به ما كمك می‌کند تا به‌جای در غلتيدن در مصاديق متغير، بر وجوه مشترك ارزش‌های ذاتي معني بخش مصاديق، گفتگو كنيم و شفافيت و زلالي معاني را از سرچشمه و ذات آنان بجوييم. به نظر می‌رسد اين نوع گفتگو تا آن اندازه محققانه خواهد بود كه دايره عمق مفاهيم را براي طرفين گفتگو بتواند انبساط دهد. اگر پيچيدگي مفاهيم زندگي رخ بنمايد (به اين معني كه مفاهيم پيچيده بشوند نه مصاديق) در اين صورت مصاديق متغير و واقعي به لحاظ روش‌شناسی براي انسان صاحب‌نظر، بايد ارزش كنكاش فلسفي بيابد، در غير اين صورت فرد، مانند يك مشاوره روان‌شناسی، در حوزه كاربرد مفاهيم وارد خواهد شد و تعيين جهت خواهد كرد.

(حمید ژیان پور)