متن و منتقد

عصمت-عفت-غیرت

(عصمت خانم)

به مو گفتن یکم از خودت بگو... مو عصمت خماری که معروفم به عصمت پلنگ...! یک خواهر درم که اسمش عفت، یک برارم درم که الهی دربه‌در بره اسمش غیرت...! مو الان با چند تا روزنامه کار مکنم دو سه تایم خبرگزاری...! از همی تیلیفیزیونم آمدن دنبالم گفتم مو دگه نمتنم... کمرم درد مکنه...! سندو سالمم به کسی مربوط نیست شوهرم ندرم...! هیشکیم موره دوست ندره... مدنن بره چی...؟ مگن مو بد زبونم...! ولی مو بدزبون نیستم...! هر کدوم از شما یک عصمت خانم تو وجودتا هست که خفش کردن... تو وجود مویم بود... زورم بهش نرسید او موره خفه کرد...! از ایکه موره آدم حساب کردن ممنوندارم... مو مدنم که همتا آدم حسابین... مو سوات درستی ندرم... یعنه کف خیابون بزرگ رفتم... یکی به مو گفت بره چی قبول کردی بری به ای گروه... گفت اینجه همه فرهنگین...! گفتم مویم فرهنگیم...! منتها فرهنگ مو فرهنگ کوچه بازاره... اگه قلمبه به کسی گفتم به دل نگیرن... مو حرفای پوشت سره جلوی رو مگم...! آقای رفوگران موره آورد اینجه... ازشا ماخام هر وخ دیدن پامه از گلیمم پیشتر دراز کردم بندزنم بیرون... عین خیلی جاها که بیرونم کردن درم بستن... مویم دگه در نزدم...! التماس دعا.

نقد و تحلیل

عصمت خانم (نماد وجدان)

عفت خانم (نماد عقل یا واقعیت)

غیرت دربه‌در شده (نماد غرایز سرکش).

در نظریه زیگموند فروید،

فرامن یا سوپر ایگو برابر با "وجدان"

من یا ایگو برابر با "عقل یا واقعیت"

و نهاد یا اید برابر با "غرایز سرکش" است.

جالب‌توجه این‌که "عصمت" در معنی و مفهوم، بالاتر از "عفت" است. زیرابه نظر می‌رسد درحالی‌که عفت با محیط در تقابل است (واقع‌گرایی)، عصمت ندای درون است و فراتر از تأثیرات محیطی به آنچه از عصمت و پاکی درونی برمی‌خیزد، رابطه دارد. رابطه عصمت-عفت-غیرت، رابطه سلسله مراتبی است و درست تبیین شده است. توضیح این‌که: غیرت (برادر عفت) می‌تواند نام مناسبی برای غرایز باشد. به این معنی که در آنچه غریزی است سخت غیرت و پافشاری می‌ورزد.

(حمید ژیان پور)